ایضاح المعانی فی شرح حرز الامانی و وجه التهانی

● ایضاح المعانی فی شرح حرز الامانی و وجه التهانی / تجوید / فارسی īḍāḥ-ul ma‘ānī fī š.-i ḥirz-il amānī wa wajh-it tahānī مقری، حسین بن عثمان، قرن 9 قمری maqrī, hoseyn ebn-e ‘osmān (- 15c) وابسته به: حرز الامانی و وجه التهانی = قصیدة الشاطبیة؛ شاطبی، قاسم بن فیره (538-590) کتاب ترجمه و شرح مفصلی بر قصیده «حرز المعانی و وجه التهانی» ابومحمد شاطبی است روش شارح چنان است که نخست در عناوین «قوله» یک بیت از قصیده را نقل و بعد از ترجمه تحت اللفظی و روان آن با عناوین: «سؤال- جواب اگر گویی، جواب- فایده- تنبیه» به شرح و توضیح مطلب پرداخته است. شارح قبل از شروع در ترجمه و شرح، مقدمه‌ای مشتمل بر هفت «فصل» بر کتاب نگاشته است: 1. بیان آنکه مجموع قراآت از نزد حق عزوعلا منزل شده؛ 2. بیان حکمت در تعدد قراءت؛ 3. معنی حدیث شریف انزال القرآن علی سبعة احرف؛ 4. بیان کیفیت خواندن قرآن در زمان حیوة حضرت رسول الله (ص)؛ 5. بیان ... جمع قرآن؛ 6. بیان سبب جمع کردن امیرالمؤمنین عثمان؛ 7. بیان آنکه از احرف سبعه امروز کدام مقبول است. در نام مؤلف اختلاف است نسخه شماره 62 دانشگاه آن را به احتمال از حسن بن حسین بن حسن اصفهانی ملقب به جلال قاری دانسته ولی در نسخه شماره 22089 دانشگاه که سرآغازی کامل دارد به صراحت نام مؤلف حسین بن عثمان آمده است و اتفاقاً کاتب هر دو نسخه یکی است و لذا حسن بن حسین سپاهانی را باید کاتب دانست نه مؤلف. آغاز: بسمله. جنس سپاس و شکر حضرت کریمی را تعالت اسماوه که نوع انسان را باصناف نطق و عقل و علم بنواخت و بعد از آن ایشان را از درر معانی قرآنی و غرر قراآت فرقانی ساز و برگی ساخت ... اما بعد چنین گوید ... حسین بن عثمان ... که جماعتی از یاران مخلص ... التماس نمودند که تحت اللفظ قصیده‌ای ... که موسومست بحرز الامانی و وجه التهانی و منسوب است به ... ابی القسم قاسم بن فیره بن خلف بن احمد الشاطبی ... بعبارت فارسی ... بنویسد ... و اسم قال از فال ایضاح المعانی فی شرح حرز الامانی آمد انجام: اگر فی الجمله کسی از این مسوده فایده ای را برد این هیچکس ترین هیچکسان را بفاتحه و دعای خیر غم خورد. چه دولت در جهان زین به که مقبول دلی گردم ×× بدان امید می‌کوشم که تا صاحب دلی گردم ... سحرگاهان گرم خواند فتد در شهر این شهرت ×× حسین از او رضا جوید همیشه این سخن گوید / غلامی شد قبول شه و گر نه مخملی گردم ×× که ای حق تو نگه دارم مبادا باطلی گردم [دنا 345/2؛ استوری 39/1 و 1217]