ابطال وحدة الوجود

● ابطال وحدة الوجود = توحیدیه = التوحید = الرد علی اهل الشهود القائلین بوحدة الوجود / فلسفه / عربی ibṭāl-u waḥdat-il wujūd = tawḥīdīyya = ar-radd alā ahl-iš šuhūd al-qā’ilīn bi-waḥdat-il wujūd قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103 ؟ قمری qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692) مؤلف کوشیده است مذهب وحدت وجود صوفیان و دیگر آراء آنان را که مبنی بر وحدت وجود است باطل سازد. او از شبهه «منسوب به ابن‌کمونه در توحید» یاد می‌کند و می‌گوید که دوانی و دیگر قائلان به وحدت وجود، پنداشته‌اند شبهه ابن‌کمونه، جز بر اساس وحدت وجود پاسخ دادنی نیست. آنگاه پس از نقل متن شبهه به بیان پاسخ‌هایی پرداخته که بر اساس وحدت وجود ساخته نشده است. در آن همچنین از سید شریف و خفری و صاحب محاکمات و محشی شیرازی و کتاب «سواد العین» یاد شده است. در برخی از موارد به اشکالی و پاسخ آن به صورت «فان قلت ــ قلنا» طرح شده است. قاضی سعید در پایان این رساله، حدیث مناظره امام جعفر صادق (ع) را با زندیق که بخشی از آن درباره حدوث عالم و اثبات آفریدگار است (حدیث فرجه) نقل و شرح کرده است. وی از پاسخ‌های امام صادق (ع) به زندیق، سه برهان بر اثبات توحید استخراج کرده، و همین سخن قاضی سعید است که فیض کاشانی، در وافی (در شرح این حدیث) به نقل «از قاضی سعید در شرح توحید» آورده است. در الذریعة (235/10) از چنین رساله‌ای از شیخ علی بن میرزا فضل الله مازندرانی (درگذشته 1339) یاد شده است. آغاز کتاب: بسمله الحمدلله رافع درجات العالمین و مرجح میزانهم علی العالمین و صلی الله علی اشرف الاولین و الاخرین محمد و عترته الطاهرین فانی ارید ان اذکر اصل شبهة القائلین بوحدت الوجود الذی هو مبنی سائر شبههم انجام کتاب: ایضاً مع فرض عدمها فیه و ان کان وجوب الوجود متحصلا بدون تلک الزیادة فیکون فی الشق الاول تلک الزیادة فضلا غیر محتاج الیه فی التحصل و هو خلاف المفروض مع انه یلزم الترکب فی الاول و باقی الالفاظ و العبارات غیر محتاج الی التفسیر. تمت [الذریعة 4: 479] شرح و حواشی: 1- حاشیة التوحید؛ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح (1040-1124)