الانتفاء عما نسب اليه من معارضه القرآن

● الانتفاء عما نسب اليه من معارضه القرآن / کلام و اعتقادات / عربی al-intifā’ ‘ammā nusib-a ilayh min mu‘āriḍat-il qur‘ān ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟-428 قمری ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038) رساله خطاب به شیخ فقیه (؟) ابوعبید جوزجانی است که می‌خواست با او به سپاهان برود و در پاسخ نامه او از دشمنان خویش که از آنها به نام «حمقی همدان» یاد می‌کند و از کسی که بسیار با او ستیزه کرد می‌نالد و می‌گوید که دیگران او را بر این گستاخی برانگیخته‌اند (گویا این کار هم در همدان شده بود). او در اینجا از خطبه‌های خود که در خدا و پیامبرشناسی ساخته و در آنها از صابئیان و مجوس و نصارا و جبریان و کسانی که قدر را نمی‌پذیرند خرده گرفته است ــ و گویا همینها بود که دستاویز همان دشمنان در کافر و معارض قرآن خواندن او شده بود ــ یاد می‌کند و می‌گوید که نسخه‌های آنها از میان رفت ولی برخی از شاگردان نسخه‌ای از آنها دارند و شایسته است نسخه آنها را به ری بری تا بزرگان آنجا بدانها بنگرند و بدانند که با خرد و دین ناسازگار نیست. باز می‌گوید که این دشمنان چون این خطبه‌ها را بدیدند گفته‌اند که سجع فراوان در آنها هست ولی معانی آنها پاکیزه است و نمی‌توان از آنها خرده گرفت مگر این که با چیزهای دیگری از آن چیزها که یکی از بی خردترین آنها ساخته و در آن به برخی از صابئیان و ترسایان تاخته است بیامیخت و به او بست تا مایه رسوایی او گردد. چنین هم کردند و پاره از این خطبه‌های ساختگی را در همدان من بدیدم و بسیار زشت و ناپسند یافتم و ساختگی بودن آنها هم آشکار و هویدا بوده است. آن بی خردترین مرد را هم من و هم تو دیده‌ایم. آن دشمن مرا هم من بیزارم که زبانم را به دشنام او بیالایم و سودی هم نخواهد داشت ــ می‌دانیم که شیخ از این‌گونه خطبه‌ها بسیار دارد و چندتایی را هم شناخته‌ایم و گویا همینها بود که بهانه بدست دشمنان او داده و او ناگزیر شده بود در پاسخ جوزجانی این گفتار را بسازد. (دانش پژوه) آغاز: رسالة الشيخ ابى عبيد الجوجانی (كذا و ظاهراً الى ابی عبید الجوزجانی) جوابا عما كتب الى الشيخ الرئيس روح الله رمسه فی الانتفاء عما نسب اليه من معارضته القرآن بسمله عونک یا لطیف وصل خطاب الشيخ و وقف على مضمونه و استجمعت حظ الانس بما بشرنی فی من خبر سلامته و ماصمم علیه من مرافقة الصحه الى اصفهان ... و اما ذلك الحديث الذی بلغه من الانسان الذی ذکر فلا تلفتن ... فان من عرف قدری و وزنی ذاد امثال هذا الفن عنی. انجام: ولی من مثله شغل شاغل و ليس فی الاشتغال به طائل و الشيخ يتامل هذا و يعرفه ... و ليعلم ان البرىء جرىء و ان الكذب لاجريه و ان الباطل لانهار لليله و العقول قاعدة للتمييز بمرصد و السلام. چاپ: در رسائل ابن سینا (استانبول: 1953م) [فهرست دکتر مهدوی: 44-45؛ قنواتی ص 259 و 310]