الامالى النحوية على المفضل الزمخشرى

● الامالى النحوية على المفضل الزمخشرى = امالی ابن حاجب / نحو / عربی al-amālī-n naḥwīya ‘ala-l mufaḍḍal-iz zamaxšarī = amālī-ye ibn-i ḥājib ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟-646؟ قمری ebn-e ḥājeb, o‘smān ebn-e ‘omar (1175-1249) تعلیقاتی است که بیشتر آنها بر مفصل زمخشری و یا کافیه خود اوست. دو بخش دارد: عنوان‌ها در بخش نخستین «قال مملیا» در بیشتر جاها و «قال الشيخ عبدالقاهر فى شرح المقدمة التى وضعها» در یکجا و «و قال مملیا معرضا على عبدالقاهر» و «قال مملیا قول الحریری فی الملحة» و «و سئل رحمه الله» و «قال قول ابن جنی» و «قال مملیا قول ابن الخشاب النحوی» و «قال الشيخ رحمه الله سالنی بعض اهل العلم». در پایان این بخش آمده «و تحقق وجه امتناعه عقلا بما بینته و الله اعلم بالصواب فرغ من نسخ کتاب الامالی علی بن ابی بکر بن عمر فی سلخ الشهر المبارک شوال سنة سبعمائة رحم الله لمن صنفه و لکاتبه و لمن نظر فیه و لمن دعا لهم برحمتک یا ارحم الراحمین». در آغاز بخش دوم آمده «و قال الشیخ مملیا بالقاهرة سنة ثلث عشرة علی قوله تعالی انزل من السماء ماء ...». از عنوان‌های این بخش برمی‌آید که مؤلف در 613 و 614 در قاهره بوده است، و در 618 و 622 و 623 در شام می‌زیسته و این کتاب را املا می‌کرده است. در پایان این بخش آمده: «و اعلم ان هذا الدلیل حسن الا انه علی خلاف قول الجمهور من الادباء و الله اعلم بالصواب، تم ما يتعلق بكتاب المفصل من الامالی على يدى صاحبه على بن احمد الكرماني في منتصف ذي القعدة سنة سبعمائة حامدا مصليا-مالکه و صاحبه محمد صادق الخطیب (با مهر: بنده آل محمد صادق)، سپس در 4 ص آمده، مسئلة غريبة نحوية فيها ثمانية و نيف و خمسون وجها تصنيف ابی القسم الحسين ابن الوليد بن النصر المعروف بابن العريف رحمه الله: ان الضارب الشاتم والده كان زيد ایجوز ان ينتصب الضارب ... على مذهب المبرد والله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب «قال ابن الحاجب رحمه الله و قد سئل عن قول الشاعر فى فتى علق الطلاق بشهر قبل ما بعد قبله رمضان ... و ذلك فى شعبان و هذه المسئلة منقولة من خطه هذه اقسام «لا» اعلم ان «لا» في الكلام على ثلثة اوجه ... و اما ان ينفى الاسم و هى اما عامله.» (دانش پژوه) آغاز: بسمله. حمدله. قال الشيخ الامام العلامة جمال الدين ابوعمرو بن الحاجب رحمه الله ممليا بدمشق سنة سبع عشرو ستمائة على قوله تعالى تقتالونهم او يسلمون للرفع فيه ... انجام: و تحقق وجه امتناعه عقلا بما يتنبه والله اعلم بالصواب چاپ: محقق: عدنان صالح مصطفی، دوحه، 1406ق، 337ص. [فهرست دار الکتب (چاپ 1345 ق) ج 79/2؛ خدیویه ج 24/4؛ بغية الوعاة چاپ محمد ابو الفضل ابراهیم 134/2-135؛ کشف الظنون 162]