ابانة المختار فی ارث الزوجة من ثمن العقار بعد الأخذ بالخيار

● ابانة المختار فی ارث الزوجة من ثمن العقار بعد الأخذ بالخيار / فقه / عربی ibānat-ul muxtār fī irt-iz zawja min ṯaman-il ‘iqār ba‘d-al ’axḏ-i bi-l-xīyār شریعت اصفهانی، فتح الله بن محمد جواد، 1266 - 1339 قمری šarī‘at-e esfahānī, fatḥ-ol-lāh ebn-e moḥammad javād (1850 - 1921) زمان تألیف: ذیقعده 1319ق اگر شخصی زمینی و ملکی بخرد و ضمن عقد، برای خود شرط خیار فسخ گذارد، آیا این حق به زن او به‌عنوان ارث منتقل می‌شود یا نه و اگر منتقل شود چه اندازه حق آن زن خواهد بود؟ این مسأله در این رساله، پس از طی هفت «مقدمه» در 3 «فصل» بحث شده است: 1. فی الاحتجاج لما اخترناه و الاستدلال علی ما رجحناه؛ 2. فی نقل رسالة الفاضل المعاصر و توضيح ما عليها؛ 3. فی ارث الزوجة من الخیار فی الأرض. این رساله در پاسخ اهالی گیلان نگاشته شده و مؤلف در آن با نظرات فقیه معاصرش مرحوم سید محمدکاظم طباطبایی یزدی(1337ق) (صاحب عروة) مخالفت می‌کند، زیرا سید محمد کاظم یزدی در حاشیه بر متأجر شیخ مرتضی انصاری منکر ارث زوجه از حق خیار شده و شریعت اصفهانی این رساله را در اثبات ارث از خیار (به‌معنی ارث زوجه از بهای عقار پس از اعمال حق خیار) نوشته است. این مسأله در مرکز علمی نجف مطرح و بحث شده و شیخ محمد حسین کاشف الغطاء رساله‌ای مبسوط در طرفداری از شریعت نگاشته است. همچنین بعضی علماء معاصر وی رساله‌ای بر رد او نوشته و در آنچه که او در این کتاب اختیار کرده مناقشاتی کرده‌اند. لذا مرحوم شریعت اصفهانی رساله دیگری (در شعبان 1320) نوشته و از خود دفاع کرده و خرده‌های ایشان را پاسخ گفته و نام آن را «صيانة الابانة عن وصمة الرطانة» نهاده است. شریعت اصفهانی همچنین در این بین (در رمضان 1319) رساله دیگری با نام «ارث الزوجة» نگاشته است. آغاز کتاب: بسمله، الحمدلله الذی هدانا سواء السبیل و ابان لنا صریح ... و بعد فیقول اقل الاقلین العبد الاثم الجانی ابن محمد جواد الشیرازی النمازی المیرزا فتح الله الشيرازي الاصفهانی الغروى انه قد وقع الى سؤال من بعضی اخواننا فی الایمان من اهل جیلان فی قصة طال التشاح فيها بينهم فحررت السؤال و ابنت عن الجواب ... ثم جائونی بجواب معلل ... من بعضی مشاهیر العصر ... انجام کتاب: و عن داء اللجاج و التعصب منزهون خالون و الحمدلله على آلائه العظام ... بیمنا مؤلفه الخاسر ... فی شهر ذی القعده من شهور السنه التاسعة عشر بعد الثلاثة و الالف من الهجرة المقدسة النبوية على مهاجرها الاف الف سلام و تحية . [الذریعة 1: 59، 15: 104-103؛ ريحانة الادب 2: 18-317؛ مكتبة امیرالمومنین 1: 7]