الافق المبین

● الافق المبین = عبادات (رساله در) / فلسفه / عربی al-ufuq-ul mubīn = ‘ebādāt (r. dar) میرداماد، محمد باقر بن محمد، -1041؟ قمری mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (-1632) تاریخ تألیف: پیش از 1025ق در حکمت الهی در 2 «صرح» در چند «مساقات» و چند «فصل». وی در چهار جای این کتاب از «الصراط المستقیم» خود یاد می‌کند و در مساقه 6 صرحه یکم زیر عنوان «اعضال داج و مخرج ضاج» که از تناهی زمان سخن می‌راند عبارتی می‌آورد که تاریخ نگارش کتاب تا اندازه‌ای روشن می‌شود: «و انی و قد کنت و كدت اقصيت عنها حتى مازال ذلک و کدی برهة من العمر فلم يستبن لى فى هذه الثلثين سنة الاما اومض احايين الاشتغال بكتاب الصراط المستقيم فضمنته اياه و الآن ... استأنف نمطا غيبيا و اسلوبا قدسيا ... و اقتصر تأصيل اصل الحكمة ... و اما السبط و التفصيل ... فعسى ان يكون في آخرین من الحكما لما يلحقو ابنا من ينوب عنى نيابة تامه نوعية عقليه ... قد اثقل ظهر قریحتی فما وحمت وحم الفروع و لا التفت لفت الجزئيات». از اینجا برمی‌آید که داماد «افق مبین» را پس از «صراط مستقیم» نوشته و بیش از سی سال داشته است. وی در این کتاب از فروع و جزئیات کاوش نمی‌کند و آنرا به فیلسوفان آینده واگذار می‌نماید. در الذریعه (ج 2 ص 262) از «الافق المبین» دیگری یاد می‌کند که در فقه است و شاید از میرداماد باشد. که با توجه به اطلاعات آن باید همان «عیون المسائل» = «اثنی عشریه» او باشد. آغاز: 1: سبحانک اللهم جل حمدک و عز مجدک یا رب العاقات العالية و السافلات البالية ... تلویح استناری ... 2: بسمله و منک الاستیفاق یا علیم یا حکیم. تلویح استناوی عسیت ان اثبتک (لک) على التفطن لان ليس الوجود حقيقة الانفس الموجودية ... لا معنى ما ينضم الى المهية. انجام: فهو قول حدث و صار من احداث المتفلسفة ( ... ) ( کذا ) و يصح الحكمة الحقة الخاصة و الحمدلله رب العالمين چاپ: به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1385 [الذریعه 261/2؛ ریحانه الادب 60/6؛ دنا 70/2] شرح و حواشی: 1- حاشية الافق المبین؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041) 2- ماده تاریخ الافق المبین؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041) 3- الجذر الاصم؛ تنکابنی، حسین بن ابراهیم (-1105) 4- حاشية الافق المبین؛ نظام الدین گیلانی، احمد بن محمد (-1059)