یادداشتها

● یادداشتها / روزنامه، تراجم / فارسی yāddāšt-hā بصیرالملک شیبانی، طاهر، ق13 قمری basīr-ol-molk-e šeybānī, tāher (- 19c) یادداشت‌های روزانه میرزا محمد طاهر مستوفی ملقب به بصیرالممالک است (شرح حال رجال ایران از بامداد، 185/2). این یادداشت‌ها در سه مجلد است به این ترتیب: جلد 1. یادداشت‌های روزانه سال 1307-1312؛ جلد 2. یادداشت‌های روزانه سال 1313-1318؛ جلد سوم: یادداشت‌های روزانه سال 1319-1325. از جمله یادداشت‌های بصیر الممالک (در دفتر دوم): «روز دوشنبه 9 ذیحجه 317، امروز بر حسب وعده با میرزا اسعد خان رفتم منزل مصدق السلطنه شاهزاده محمد حسن میرزا هم آمدند سه ساعت از دسته گذشته رفتیم به قلعه تازه که در زیر اراضی خانی آباد است می‌سازند آنجا ناهار خوردیم محمد حسین بیک آدم وزیر دربار بود یک نفر هم مامور از جانب آصف الدوله مامور دیوانخانه رفته بود ...»، و نیز از همان دفتر: «روز سه‌شنبه 13 ربیع الاول امروز عصر رفتم صاحب قرانیه منزل نظام السلطنه، دربار بودند، معلوم شد امروز فوق العاده مجلس بوده است برای تلگراف حسام السلطنه که از لرستان کرده بوده اند در باب تفاوت دستور العمل آنجا و اغتشاش لرستان، دیدم ماندن آنجا فایده ندارد ...»، و در دفتر سوم: «روز سه‌شنبه 21 ذیحجه امروز بر حسب وعده صبح یک ساعت از روز گذشته با سهام السلطنه رفتم منزل مهندس الممالک بعد از چای و غلیان با ایشان رفتیم ... سه ساعت به غروب مانده صحبت خالصه در میان آوردند کسانی که بودند از این قرار ناصرالملک، مهندس الممالک، میرزا محمد حسین سر رشته دار، میرزا محمد علیخان مستوفی فارسی، معاون الدوله، معتضد السلطنه معاون الملک مستوفی تهران و دو نفر که نشناختم. قرار مالیات گرفتن همان طرز که سابق صحبت از عشر بعد از مخارج قرار بدهند و از طهران شروع کنند پنج بلوک است نه دستگاه ممیز هر دستگاهی در ماه هزار و پانصد تومان بدهند که تقریبا شصت هزار تومان خرج ممیزی بلوکات تهران در شش ماه خواهد شد ...».