ویس و رامین

● ویس و رامین / شعر / فارسی veys va rāmīn فخرالدین اسعد گرگانی، قرن 6 قمری faxr-od-dīn as‘ad-e gorgānī( - 12c) به دستور: ابوالفتح مظفر مثنوی است عاشقانه و بزمی از فخرالدین اسعد استرآبادی گرگانی از نزدیکان دربار سلطان محمود بن ملکشاه سلجوقی (511-525ق)؛ برگرفته از افسانه‌های پهلوی که به دستور ابوالفتح مظفر، با یک دیباچه به نثر در سرگذشت سراینده و این‌که همان هفتصد بیت انتخابی را که در ریاض الشعراء مندرج است در اینجا می‌آورد. متن منثور آن از ایران باستان است. عهد بستن پادشاه شهر مرو و دادن دخترش به مؤبد مبینکان پیش از زایش دخترش و ازدواج ویسه با برادرش «ویرو» و لشکرکشی مؤبد و گرفتن «ویسه» را به حیله، به سرکردگی «رامین» و دلباختگی «ویس» و «رامین» و غالب آمدن رامین بر موبد و به پادشاهی رسیدن او. به نوشته دهخدا بسیاری از وقایع داستان متضمن اوضاع و احوالی مخالف عقاید اسلامی درباره ازدواج و زن و عشق است. نقص داستان در تناقضات تجسم و نمایش اشخاص و اطناب گفتگوهای میان عشاق و سخنان آنان با خودشان است. با این حال در اهمیت داستان و استعداد شاعرانه فخر گرگانی جای هیچ تردیدی نیست این منظومه احتمالاً در قرن 6 به گرجی ترجمه شده و مورد اقبال قرار گرفته است. آغاز: خدای پاک بی همتای بی یار×× هم از اندیشه دور و هم ز دیدار / نه بتواند مر او را چشم دیدن ×× نه اندیشه در او اندر رسیدن چاپ: چندین بار در تهران چاپ شده (مشار 5448 نشانی 7 چاپ) [الذریعة 813/9؛ فهرستواره منزوی 493/1]