النفس على طريق الدليل و البرهان (ترجمه) (2)

● النفس على طريق الدليل و البرهان (ترجمه) (2) = اقسام النفوس و احوالها = ماهیت نفس = نفوس = المعاد / فلسفه / فارسی an-nafs ‘alā tarīq-ed dalīl va-l borhān = aqsām-on nofūs va ahvāl-o-hā = māhīyat-e nafs = nofūs = al-ma‘ād وابسته به: النفس علی طریق الدلیل و البرهان = احوال النفس = النفس الناطقة؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428ق) در فهرست مصنفات شیخ الرئیس چند رساله در نفس یاد شده که یکی از آنها به نام «النفس علی طریق الدلیل و البرهان» است و رساله‌ای است دارای 16 فصل و آقای دکتر مهدوی آنرا با شماره 121 و قنواتی به شماره 74، 77، 109، 199، 201 یاد کرده‌اند. آقای دکتر مهدوی برای این رساله دو ترجمه یاد کرده‌اند: یکی ترجمه نفس منسوب به شیخ الرئیس و مطبوع، دیگری که موسوم است به ترجمه معاد.این ترجمه مورد گفتگو هیچ یک از آن دو نیست و سبک فارسی آن تازه است. این رساله مانند اصل دارای شانزده«فصل» است: 1. اقسام نفوس؛ 2. نفس انسانی آن است که او فاعل است به اختیار؛ 3. ادراکیت نفس انسانی مجرد است؛ 4. هر قوت که صورت دریابد آن قوت جسمانی است؛ 5. نفس انسانی مدرک معقولات کلی است؛ 6. نفس انسانی انقسام محل؛ 7. ادراک نفس؛ 8 نفس انسانی حادث است به حدوث بدن؛ 9. نفس انسانی باقی است؛ 10. انتقال نفس از بدن به بدن؛ 11. حکم فیلسوف آن است که نقش یک جوهر است؛ 12. نفس انسانی صادر از عقل فعال است؛ 13. نفس انسانی مستعد است قبول علم را از جوهر؛ 14. نفس انسانی را استناد است در عالم کون و فساد؛ 15. نفس انسانی را بعد از مفارقت سعادت و شقاوت است؛ 16. اسرار نفس ادامه دارد. (حائری) آغاز: رساله شیخ الرئیس فی اقسام النفوس فصل اول، در اقسام نفوس و آن چهار است فلکی و حیوانی و نباتی و طبیعی اما در اقسام، فلکی آنست که قصد او بر یک چیز است و فعل او بر یک جهت اما حیوانی آنست که بعکس اینست اما نباتی آنست که در فعل مساوی نفس حیوانیست و لیکن مخالف است در اختیار و اما طبیعی آنست که در فعل موافق نفس فلکیست و مخالف است در اختیار. انجام: فصل شانزدهم صاحب این رساله بوعلی سینا قدس سره گفت این اسرار نفس را ما بوجه پیدا کرده ایم تا اخوانی که بعد از ما باشند در یابند و حرام کرده شد بر کسانی یاد دهند که در این عالم متعصب و معاند باشد و الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی نبیه محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین المعصومین. [فهرستواره منزوی 219/6]