نظام ناصری

● نظام ناصری = دستور دمشق / فنون نظامی / فارسی nezām-e nāserī = dastūr-e damešq قاجار، بهرام بن میرزا عباس، - 1299 قمری qājār, bahrām ebn-e mīrzā ‘abbās (- 1882) اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار تاریخ تألیف: 1267ق در آداب نظام و ارتش و قوانین و تعلیماتی که باید در سپاه بدان عمل شود، طبق آخرین مدل عصر مؤلف که خود یکی از سرداران تعلیم بود، در هشت «باب» دارای فصول و یک «خاتمه»: باب 1. اصطلاحات و دسته‌بندی قوانین و فرمان‌ها؛ 2. آداب و قواعد و حرکات مشق تفنگ؛ 3. آداب و قواعد مشق قراول؛ 4. آداب حاضر باش؛ 5. حرکت افواج؛ 6. قواعد بعضی حرکات و فرامین مختصره؛ 7. حرکات پنج فوج؛ 8. آداب کوچیدن و افتادن اردو؛ خاتمه: در قواعد نظام به طریق اجمال. این کتاب به فرمان امیرکبیر در سال 1267 به خط مصطفی کجوری بی صفحه‌شماری در چهارصد نسخه چاپ سنگی شده و میان صاحب منصبان پخش شده است. آغاز: ستایش بی قیاس سلطان سلاطین جهان یاور کهاو مهان اولین معلم عالم ناظم فوج بنی آدم ... اما بعد چنین نگارد چاکرد در بار خلافت مدار «بهرام» که از روز نخست که بمیامن اقبال ... حسب الامر نواب غفران مآب ولی عهد مبرور ... نامزد و مامورشد که داخل اهالی نظام گشته بمراسم تعلم اقدام نماید سالها کمر خدمت بسته ... از معلمین فرنگ که همه باهوش و فرهنگ بودند اخذ و ضبط نمود ... خطاب اعلی حضرت شاهنشاهی بعهده این چاکر شرف صدرو یافت که کتاب مشتمل بفنون و آدبا و قوانین نظام ... نوشته بنظر کیمیا اثر همایون اعلی برساند چاپ: تهران، سنگی، 1276، رحلی، 101ص