شناسنامه کتابشناختی اثر
نصایح الملوک فی السیر و السلوک
nasāyeh-ol molūk fe-s seyr va-s solūk
18
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/67971
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #67971
پدیدآور / مؤلف:
قاضی بغداد، یوسف بن حسن
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 33، ص 448
تا 450
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
اخلاق
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
پند و اندرزهایی است اخلاقی از پادشاهان قدیم ایران: کیومرث میفرماید - شادی بسیار سرشت را خودپسند کند، کامرانی بیشمار دل را بمیراند ... هوشنگ میفرماید - سختی دنیا در چهار چیز است بینوایی درشیخوخیت، بیماری در غربت، قرض در وقت قلت و بازماندن از رفیق در رحلت. طهمورث میفرماید - که پادشاه صاحب فکر باید درگاه خشم و غضب آن نماید که در وقت رضا بتدارک آن قیام تواند نمود. ایرج میفرماید - از مردمان گیتی در شگفتم که توانگری را از اندوخته دانند و در بینیازی است و آسایش را در بسیاری دانند و در اندک است ... الی آخر. در اکثر فهارس بدون نام مؤلف معرفی شده است، ولی در الذریعه (171/24) احتمال داده است که این رساله از قوام الدین یوسف بن حسن باشد.
آغاز اثر
« بسمله. الحمد لله رب العالمین ... اما بعد این رساله ایست مشتمل بر مواعظ و اندرز سلاطین عجم و مشعر بر کیفیت مماشات با بنی آدم در هر نقطه اش نکته نهانست و معنی کلام الملوک ملوک الکلام در او عیان.سخن کار زبان هوشمندست×× گر از تحت اثری آید بلندست و این کتاب نامیده شد بنصایح الملوک فی السیر و السلوک و از هر یک سخنی که از این مختصرست نوشته میشود تا خوانندگان را فایدتی باشد نخستین پیشداد مانند کیومرث میفرماید شادی بسیار سرشت را خود پسند کند ... »
انجام اثر
« نوشیروان فرماید - شاهی به لشکر است و لشکر باندوخته و اندوخته بباج و باج از آبادانی و آبادانی از دادگریست ... میفرماید هر چند کسی هنرمند باشد اگر او را خرد نباشد هنرش دشمن او شود و هر که را گردش روزگار دانا نکند رنج همه دانایان در آموزگاری او بیهوده بود زیردستان را نیکودار تا دادگرت خوانند. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ شده است
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
فهرستواره منزوی 663/6 با انتساب به قوام الدین یوسف فرزند حسن
الذریعه 171/24
نسخههای منزوی 1704/2
فهرست فارسی مشار 5223/5
متن فنخا
● نصایح الملوک فی السیر و السلوک / اخلاق / فارسی
nasāyeh-ol molūk fe-s seyr va-s solūk
قاضی بغداد، یوسف بن حسن، - 922 قمری
qāzī-ye baqdād, yūsof ebn-e hasan (- 1517)
پند و اندرزهایی است اخلاقی از پادشاهان قدیم ایران: کیومرث میفرماید - شادی بسیار سرشت را خودپسند کند، کامرانی بیشمار دل را بمیراند ... هوشنگ میفرماید - سختی دنیا در چهار چیز است بینوایی درشیخوخیت، بیماری در غربت، قرض در وقت قلت و بازماندن از رفیق در رحلت. طهمورث میفرماید - که پادشاه صاحب فکر باید درگاه خشم و غضب آن نماید که در وقت رضا بتدارک آن قیام تواند نمود. ایرج میفرماید - از مردمان گیتی در شگفتم که توانگری را از اندوخته دانند و در بینیازی است و آسایش را در بسیاری دانند و در اندک است ... الی آخر. در اکثر فهارس بدون نام مؤلف معرفی شده است، ولی در الذریعه (171/24) احتمال داده است که این رساله از قوام الدین یوسف بن حسن باشد.
آغاز: بسمله. الحمد لله رب العالمین ... اما بعد این رساله ایست مشتمل بر مواعظ و اندرز سلاطین عجم و مشعر بر کیفیت مماشات با بنی آدم در هر نقطه اش نکته نهانست و معنی کلام الملوک ملوک الکلام در او عیان.سخن کار زبان هوشمندست×× گر از تحت اثری آید بلندست و این کتاب نامیده شد بنصایح الملوک فی السیر و السلوک و از هر یک سخنی که از این مختصرست نوشته میشود تا خوانندگان را فایدتی باشد نخستین پیشداد مانند کیومرث میفرماید شادی بسیار سرشت را خود پسند کند ...
انجام: نوشیروان فرماید - شاهی به لشکر است و لشکر باندوخته و اندوخته بباج و باج از آبادانی و آبادانی از دادگریست ... میفرماید هر چند کسی هنرمند باشد اگر او را خرد نباشد هنرش دشمن او شود و هر که را گردش روزگار دانا نکند رنج همه دانایان در آموزگاری او بیهوده بود زیردستان را نیکودار تا دادگرت خوانند.
چاپ: چاپ شده است
[فهرستواره منزوی 663/6 با انتساب به قوام الدین یوسف فرزند حسن؛ الذریعه 171/24؛ نسخههای منزوی 1704/2؛ فهرست فارسی مشار 5223/5]
نسخههای خطی این اثر
18 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
سلطنتی
تهران
|
1846 | بیکاتب | 1035ق | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 2 |
مجلس
تهران
|
15612 | شهاب الدین طباطبائی | احتمالاً قرن13 | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
15571/3 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 7 | شناسنامه ← |
| 4 |
سلطنتی
تهران
|
1851 | محمد باقر قاجار | 1292ق | نستعلیق | 26 | شناسنامه ← |
| 5 |
ملی
تهران
|
6764 | محمد بن علی | 1298ق | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 6 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
150 | بیکاتب | قرن 14 | نستعلیق | 12 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرکز احیاء
قم
|
1522 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 8 |
مفتاح
تهران
|
1091 | محمد حسین خان عمو | 1308ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
10636/1 | ابوالقاسم بن محمد حسین آشتیانی | 1314ق | نستعلیق | 25 | شناسنامه ← |
| 10 |
مجلس
تهران
|
34-فیروز | ناصرالدوله فیروز | غره رجب1319ق | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 11 |
خانقاه احمدیه
شیراز
|
754 | رضاقلی ادیب | 1327ق، جهت محمدابراهیم خان شیرازی | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 12 |
دانشگاه
تهران
|
4501/6 | ادیب شیرازی، رضاقلی | 1328ق | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 13 |
مجلس
تهران
|
16153 | علی اکبر | 1328ق | نستعلیق | 18 | شناسنامه ← |
| 14 |
دانشگاه
تهران
|
2205/2 | بیکاتب | 25 و 11 جمادی الاول 1343ق | نستعلیق | 15 | شناسنامه ← |
| 15 |
دانشگاه
تهران
|
3236/2 | حسینی فراهانی، محمد شفیع | بیتاریخ | شکسته نستعلیق | 5 | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
10954/2 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 2 | شناسنامه ← |
| 17 |
مرعشی
قم
|
3099/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 18 |
مسجد اعظم
قم
|
3819/3 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 2 | شناسنامه ← |