نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

نصایح الملوک

nasāyeh-ol molūk
10 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/67966
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #67966
پدیدآور / مؤلف: غزالی، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف: 503 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 33، ص 446
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: اخلاق
عناوین دیگر و هم‌تراز:
نصیحة الملوک (nasīhat-ol molūk)
اهدا / به درخواست: محمد بن ملکشاه سلجوقی (498-511ق)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

این کتاب جز «فرزند نامه = نصیحت نامه» اوست. شمار بخش‌ها در نسخه‌ها یکسان نیست. به نوشته همائی در پیشگفتار چاپ اینکتاب، در دو بخش است: 1. دیباچه و «اصل»ها و دوم «چشمه اول و دوم» که به گمان از غزالی است (ص 1-80 چاپی)، 2.هفت «باب» که متن کتاب تلقی شده که به گفته ایشان نباید از غزالی باشد. نمایه از روی چاپ همائی: دیباچه در ده «اصل»: 1) آغاز اصول اعتقادات که بیخ ایمان است، 2) بندگی حق تعالی، 3) قدرت و توانایی، 4) علم او، 5) خواست و ارادت او، 10) فرستادگان وی، سپس شاخه‌های درخت ایمان، در ده «اصل»: 1) والی قدرت را ولایت بداند، 2) همیشه تشنه (مشتاق) باشد، 3) بدان قناعت نکند که خود ظلم نکند، 4) تکبر والی، 5) هرچه به خود نپسندد به هیچ کس نپسندد ...، 10) شرعیت کارها. آنگاه دو «چشمه» که آبشخور درخت ایمان است، چشمه 1) شناخت دنیا، 2) شناخت نفس بازپسین. بخش دوم به اعتبار همایی، هفت «باب»است: 1) عدل و سیاست و سیرت ملوک وذکر پادشاهان پیشین، 2) وزیران و سیرت ایشان، 3) دبیران و هنرمندی ایشان، 4) اندر همت ملوک و بلند همتی، 5) حکمت حکیمان ...، 7) اندر صفت زنان و خیر و شر ایشان. دست کم این کتاب دو بار به عربی ترجمه شده است. (احمد منزوی)
آغاز اثر
« (دیباچه)بسمله ... حمدله. و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین بدان یا ملک مشرق که خدای را تعالی بر تو نعمتها بسیارست و شکر آن بر تو واجب است. »
انجام اثر
« بر مرد رسد بلای دو جهان از زن×× آخر ناید وفا چنین دان از زن. »
سوابق و چاپ‌های اثر
با تصحیح استاد جلال الدین همائی چاپ شده، تهران، 1351ش، با پیشگفتار همائی
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
نصایح الملوک (منتخب) نصایح الملوک = التبر المسبوک فی نصیحة الملوک؛ اربلی، علی بن مبارک ( - قرن 6)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
معجم المطبوعات 1411/2. مقدمه استاد همائی بر چاپ نصیحة الملوک غزالی نامه: 239 فهرستواره منزوی 667/6

متن فنخا

● نصایح الملوک = نصیحة الملوک / اخلاق / فارسی nasāyeh-ol molūk = nasīhat-ol molūk غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری qazālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112) اهدا به: محمد بن ملکشاه سلجوقی (498-511ق) تاریخ تألیف: 503ق این کتاب جز «فرزند نامه = نصیحت نامه» اوست. شمار بخش‌ها در نسخه‌ها یکسان نیست. به نوشته همائی در پیشگفتار چاپ اینکتاب، در دو بخش است: 1. دیباچه و «اصل»ها و دوم «چشمه اول و دوم» که به گمان از غزالی است (ص 1-80 چاپی)، 2.هفت «باب» که متن کتاب تلقی شده که به گفته ایشان نباید از غزالی باشد. نمایه از روی چاپ همائی: دیباچه در ده «اصل»: 1) آغاز اصول اعتقادات که بیخ ایمان است، 2) بندگی حق تعالی، 3) قدرت و توانایی، 4) علم او، 5) خواست و ارادت او، 10) فرستادگان وی، سپس شاخه‌های درخت ایمان، در ده «اصل»: 1) والی قدرت را ولایت بداند، 2) همیشه تشنه (مشتاق) باشد، 3) بدان قناعت نکند که خود ظلم نکند، 4) تکبر والی، 5) هرچه به خود نپسندد به هیچ کس نپسندد ...، 10) شرعیت کارها. آنگاه دو «چشمه» که آبشخور درخت ایمان است، چشمه 1) شناخت دنیا، 2) شناخت نفس بازپسین. بخش دوم به اعتبار همایی، هفت «باب»است: 1) عدل و سیاست و سیرت ملوک وذکر پادشاهان پیشین، 2) وزیران و سیرت ایشان، 3) دبیران و هنرمندی ایشان، 4) اندر همت ملوک و بلند همتی، 5) حکمت حکیمان ...، 7) اندر صفت زنان و خیر و شر ایشان. دست کم این کتاب دو بار به عربی ترجمه شده است. (احمد منزوی) آغاز: (دیباچه)بسمله ... حمدله. و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین بدان یا ملک مشرق که خدای را تعالی بر تو نعمتها بسیارست و شکر آن بر تو واجب است. انجام: بر مرد رسد بلای دو جهان از زن×× آخر ناید وفا چنین دان از زن. چاپ: با تصحیح استاد جلال الدین همائی چاپ شده، تهران، 1351ش، با پیشگفتار همائی [معجم المطبوعات 1411/2. مقدمه استاد همائی بر چاپ نصیحة الملوک؛ غزالی نامه: 239؛ فهرستواره منزوی 667/6] شروح و حواشی: 1- نصایح الملوک (منتخب) 2- نصایح الملوک = التبر المسبوک فی نصیحة الملوک؛ اربلی، علی بن مبارک ( - قرن 6)

نسخه‌های خطی این اثر

10 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
1322/2 عکسی بی‌کاتب قرن 8 - - شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
59/1-ف بی‌کاتب اواخر ربیع الثانی 709ق نسخ 31 شناسنامه ←
3
دانشگاه
تهران
184/1-ف بایزید بن صادق صوفی کرمانی ربیع الاول 853ق نستعلیق - شناسنامه ←
4
دانشگاه
تهران
390/1-ف کمال الدین حسین بن شمس الدین محمد کرمانی قرن 10 نسخ 28 شناسنامه ←
5
فیاض
تهران
51 بی‌کاتب قرن 10 نستعلیق - شناسنامه ←
6
دانشگاه
تهران
4945 و 3754-ف بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 140 شناسنامه ←
7
ملی
تهران
1224/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، نسخ 396 شناسنامه ←
8
ملی
تهران
1385 محمد علی امید 1274ق شکسته نستعلیق 66 شناسنامه ←
9
ادبیات
مشهد
134 فیاض بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
10
دانشگاه
تهران
1998/1-ف بی‌کاتب روز عاشورا نستعلیق 120 شناسنامه ←