النصايح الكبرى

● النصايح الكبرى = نصایح کبار = المقامات / اخلاق / عربی an-naṣāyiḥ-ul kubrā = naṣāyiḥ-un kubbār = al-maqāmāt زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری zamaxšarī, maḥmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144) تاریخ تألیف: 512ق از دیباچه رساله به دست می‌آید در سال 512 که او به 41 سالگی عمر خویش رسیده بود دچار بیماری شد و در اثر آن تغییر حال بر او عارض گردید وانقطاع از مردم و فرار الی الله را برگزید تا آن که مکه مکرمه را برای سکونت اختیار کرد و در آن جا به هنگام فجر خوابی دید و در آن رویا این 50 مقامه به او الهام شد. مؤلف در ابتدای هر یک از مقامات، خود را با عنوان «یا اباالقاسم» مورد خطاب قرار داده و نصایح و پندهای سودمندی را بیان می‌کند. کتاب از مبحث «مقامة المراشد» و «مقامة التقوی» شروع و به مبحث «مقامة ایام العرب» ختم می‌شود. به گفته کشف الظنون (1955/2) مؤلف کتاب دیگری به نام «نصایح الصغار» دارد. فهرست مقامات: 1. المراشد؛ 2. التقوی؛ 3. رضوان؛ 4. الارعراء؛ 5. الزاد؛ 6. الزهد؛ 7. الانابه؛ 8 الحذر؛ 9. الاعتبار؛ 10. التسلیم؛ 11. الصمت؛ 12. الطاعه؛ 13. المنذره؛ 14. الاستقامه؛ 15. الطيب؛ 16. القناعه؛ 17. التوقی؛ 18. الظلف؛ 19. العزله؛ 20. لاعفه؛ 21. الندم؛ 22. الولایه؛ 23. الصلاح؛ 24. الاخلاص؛ 25. العمل؛ 26. التوحيد؛ 27. العباده؛ 28. التصبر؛ 29. الخشيه؛ 30. اجتناب الظلمه؛ 31. التهجد؛ 32. الدماء؛ 32. التصدق؛ 34. الشكر؛ 35. الدسوه؛ 36. النصح؛ 37. المراقبه؛ 38. الموت؛ 39. الفرقان؛ 40. النهي عن الهوى؛ 41. التماسک؛ 42. الشهامه؛ 43. الخمول؛ 44. العزم؛ 45. الصدق؛ 46. النحو؛ 47. العروض؛ 48. القوافی؛ 49. الديوان؛ 50. ايام العرب. آغاز: بسمله بالواحد العدل اثق و احمده على ما ادرج لى من آلائه في تضاعيف ابتلائه ... و اصلى على المنبعث بالفرقان الساطع ... محمد و آله هذه نصائح انشاها الشيخ الامام ... استاد الدنيا ... محمود بن عمر الزمخشرى رحمة الله عليه و ازل النور والحبور اليه فى عام المنذره و هى مرضة ناهكه مرضها في مستهل شهر الله الاصم من سنة ثنتى عشره و خمسمايه و هی الحاديه و الاربعون من عمره و كانت سبب انابته و فيئه ... الى ان تصرف به الافکار ... الى الاناخة باشلاء الحرم ... والذي ندبه لانشائها انه ارى فى بعض اغفا آت الفجر كانما هتف به من يقول يا ابا القاسم اجل مكتوب ... و ضم الى هذه الكلمات ما ارتفعت به مقامه ثم آنسها با خوات حتى وافاها بخمسين ... المقامة الاولى فی المراشد یا ابا القاسم ان خصال الخير كتفاح لبنان كيف ما قلبتها دعتك الى نفسها انجام: و كان بين شيبان لم يغض بين اظهرها ابن سعدها حين استصحب عمروا الى قبة فيها الرشاء الاحور بل الموت الاحمر فلقى من الشيخ نفحة نثرت امعائه و ان فلق هو من راسه سواء ه. تم كتاب النصائح الكبار چاپ: مصر، 1312ق [دار الكتب قاهره 373/3 و 225؛ ف برلين 8749؛ كشف الظنون 1791/2؛ ذخائر التراث العربی 553/1؛ الاعلام زرکلی 178/7؛ معجم المطبوعات 976/1؛ بروکلمان، ج5، ص 231-232؛ مخطوطات الادب في المتحف العراقی، ص 604-605؛ آلوارت، ح 7، ص 641-642؛ دنا 10: 706 (12 نسخه)] شروح و حواشی: 1- شرح المقامات؛ زمخشری، محمود بن عمر (467-538ق) 2- ایضاح المقامات الزمخشریة؛ نجفی، احمد بن سلامه (-11)