نتيجة الدوله

● نتيجة الدوله / متفرقه / فارسی natījat-od dowle مخترع اصفهانی، محمد، ق 9 قمری moxtareʻ-e esfahānī, mohammad(- 15c) اهدا به: غیاث الدین منصور دشتکی (-948ق) تاریخ تألیف: 882ق مؤلف همروزگار سلطان حسین بایقرا است. این اثر دربرگیرنده اختراع‌ها و ابتکارات دانشوری است، در چهارده «بخش»: 1. تدوین حل متشابه ممزوج، در متشابهات قرآن (نسخه 1810 دایرة المعارف عکسی)؛ 2. ساعت‌سازی که در مقدمه آن می‌گوید: بایزید ایلدرم سلطان عثمانی به اصرار نمونه ساعتی را از روم به دست می‌آورد، دانشمندان عثمانی از ساختن مشابه آن در می‌مانند. سلطان با جایزه‌ای آن ساعت را به خراسان می‌فرستد که هر مشابه آن را بسازد جایزه دریافت کند، دانشمندان تبریز و غیاث الدین دشتکی که در آن هنگام در تبریز بود از ساختن مشابه آن باز می‌مانند. ساعت و جایزه به هرات می‌رسد. سلطان بایقرا آن را به مخترع اصفهانی که برای تحصیل به هرات رفته بود می‌سپارد و او در این کار کامیاب می‌شود. سپس به چگونگی و ابزارهای آن می‌پردازد؛ 3. جواز عصاری؛ 4. طاحونه محمدی، آسیای آبی برای گندم گونه‌ها؛ 5. جواز حلاجی، کارخانه پاک کردن پنبه؛ 6. جواز مهره کشیدن، صیقل زدن کاغذ؛ 7. جواز مرکب‌سازی، مرکب‌سازی برای نوشتن؛ 8 چرخاب عین، چرخ چاه عمیق، که چون دلو به بالا رسد به آسانی خالی شود؛ 9. معدل ساعت برای تشخیص ساعت‌ها؛ 10. جام ساعت برای تعیین اوقات؛ 11. پیاله حکمت؛ 12. قفل اصفهانی؛ 13. قلمدان اختراعی؛ 14. کلید دادن، دزدگیر. (احمد منزوی) آغاز: حمدا لمن انعم علينا زواهر جواهر المبدعات التي لم بظفر عليها السابقون ... و الصلاة و السلام ... چاپ: به کوشش محمد تقی بینش چاپ شده است [مجله وحید 9/1350 خ / 1021-1026 و مجله آیینه پژوهش 45/1376خ/50؛ فهرستواره منزوی 3929/5]