موازین الکم و الکیف فی الطبایع الاصلیة متکافية فی الاوزان

● موازین الکم و الکیف فی الطبایع الاصلیة متکافية فی الاوزان / کیمیا / عربی mawāzīn-ul kum wa-l kayf fi-ṭṭabāyi‘-il aṣlīyya mutakāfīya fi-l awzān ؟ جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری jāber ebn-e hayyān (739 - 814) این رساله ابتداء از طبایع اصلیه که حرارت و برودت و یبوست و رطوبت است بحث می‌کند و نشان می‌دهد که موازین کمی و کیفی آنها از حیث وزن متکافی می‌باشد و بعد در تحت فصول به یکایک فلزات از ذهب و فضه و نحاس می‌پردازد. در میزان اول: این کیفیت را در طلا تبیین می‌کند، در میزان دوم: که در فصل بعد می‌آید رابطه این میزان را با میزان اول می‌آورد و میزان سوم را اعلی بر میزان اول و دوم می‌گوید،میزان چهارم را میزان اکمل ذکر می‌کند ولی می‌گوید بر میزان سوم متضاعف و درذیل این اقوال به تفصیل اجساد و طبایع را شرح می‌دهد. آغاز: اعلم ان موازین الکم و اکلیف فی الطبایع الاصلیة متکافیة الاوزان.