منشآت غیبی در بیان احوال شیخ زین العابدین شیخ الاسلام

● منشآت غیبی در بیان احوال شیخ زین العابدین شیخ الاسلام = شرح حال مشتری = شرح حال زین العابدین شیخ الاسلام / تراجم / فارسی monša'āt-e qaybī dar bayān-e ahvāl-e šeyx zayn-ol-'ābedīn šeyx-ol-eslām = š.-e hāl-e moštarī = š.-e hāl-e zayn-ol-'ābedīn šeyx-ol-eslām غیبی، 13 قمری qaybī (19c -) رساله‌ای است در شرح حال شاعری سیاح به نام علی بن حسین ملقب به شیخ الاسلام که مؤلف در تبریز با وی معاشرت داشته است. این تذکره در اول رمضان سال 1285 به انجام رسیده است و اینک گزیده‌ای از آن را در زیر می‌آوریم: شیخ زین العابدین بن محمد حسین خراسانی گنجه‌ای قراجه داغی متخلص به مشتری و ملقب به شیخ الاسلام. اجدادش از خراسان به گنجه کوچیدند. زاد روز او جمعه 24 ربیع المولود سال 1245 در قریه صومعه دل از توابع قراجه داغ بوده است. در سن پنج سالگی تحصیلاتش را نزد پدر فاضل خود آغاز نمود و در سال 1260 ق به عزم تبریز از قراجه داغ هجرت می‌کند ابتدا به اهر و سپس به تبریز رهسپار، آنگاه بعد از 5 سال از راه زنجان و قزوین به تهران و از آنجا به مشهد مقدس سفر کرده و در مدرسه میرزا جعفر رحل اقامت افکنده است. وی بعد از 5 سال سیاحت در بلاد شرقی و شمالی ایران دوباره به تبریز مراجعت نموده و از آنجا به قصد دیدار با والدین خود به قراجه داغ رفته، سپس به سیاحت در شهرهای قفقاز پرداخته است پدرش که از دانشمندان عصر خود بوده به سال 1285ق درگذشته و او بعد از مرگ پدر دوباره به تبریز باز می‌گردد.