المنخول فی علم الاصول

● المنخول فی علم الاصول = المنخول من تعلیق الاصول / اصول فقه / عربی al-manxūl fī ‘ilm-il uṣūl = al-manxūl min ta‘līq-il uṣūl غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری qazālī, moḥammad ebn-e moḥammad (1059 - 1112) کتاب شامل دوره کامل و متوسط مباحث علم اصول است که در عناوین «کتاب، باب، مسئله» نگاشته است: «باب القول فی الاحکام الشرعیه، القول فی حقایق العلوم، الباب الثانی فی ماخذ العلوم و مصادرها، کتاب البیان و فیه ثلثة فصول، القول فی اللغات و فیه سبع مسایل، القول فی مقدار من النحو و معانی الحروف، کتاب الاوامر، القول فی النواهی، کتاب العموم و الخصوص، القول فی الاستثناء و فیه اربعة فصول، کتاب التاویل، کتاب المفهوم، القول فی افعال رسول الله صلى الله علیه و سلم، القول فی شرایع من قبلنا، کتاب الاخبار و الکلام فی هذا الکتاب یقع فی قسمین القسم الاول فی اخبار التواتر و فیه اربعة ابواب ... القسم الثانی فی اخبار الاحاد و فیه خمسة ابواب، کتاب النسخ و فیه اربعة ابواب ... القسم الثانی فی اخبار الاحاد و فیه خمسة ابواب، کتاب النسخ و فیه اربعة ابواب، کتاب الاجماع و فیه خمسة ابواب، کتاب القیاس و فیه عشره ابواب الباب الاول فی حده و اثباته ... الثانی فی مراتب القیاس ... الرابع فی الاستدلال المرسل و قیاس المعنی ... الخامس فی الاستصحاب، السادس فی الاستحسان، کتاب الترجیح، کتاب الاجتهاد و الکلام فیه فی اربعة فصول، کتاب الفتوی و فیه بابان احدهما فی الاجتهاد و احکامه و الثانی احکام التقلید». تاریخ تألیف: مرحوم استاد همایی (غزالی نامه، ص 261) می‌نگارد: «این کتاب را غزالی در جوانی زمان حیات استادش امام الحرمین - متوفی 478ق نوشت و همین کتاب بود که یکی از دستاویزهای دشمنان غزالی گردید که گفتند بر امام ابوحنیفه طعن کرده است». (وفادار مرادی) آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد خیر خلقه ... قدتقرر عندی ذوی الالباب ان الفقه اشرف العلوم و اعلاها قدرا و اعظمها خطرا اذ به تعرف الاحکام و یتمیز الحلال عن الحرام و هو علی علو قدره و تفاقم امره فی حکم الفرع المتشعب عن علم الاصول انجام: و ما اعتنی به الشارع فی تفاصیل احواله هذا تمام القول فی الباب و هو تمام المنخول من تعلیق الاصول بعد حذف الفصول و تحقیق کل مسئلة بماهیة العقول مع الاقلاع عن التطویل و التزام ما فیه شفاء الغلیل و الاقتصار علی ما ذکره امام الحرمین رحمه الله فی تعالیقه من غیر تبدیل و تزيد في المعنی و تقلیل سوی تکلف فی تهذیب کل کتاب بتقسیم فصول و تبویب ابواب روما لتسهیل المطالعة عند مسيس الحاجة الى المراجعة و الله اعلم بالصواب. چاپ: دمشق، محقق: محمد حسن هیتو، دار الفکر، چاپ دوم، 1400و1402ق. [فهرس المخطوطات المصورة 353/1 و 252/1؛ نسخه مورخ 591 دارالکتب 188 اصول مخطوطات مكتبة السيد عباس الحسینی الکاشاني في كربلاء (القسم الاول من حميد مجيد هدو، ص 280 ش 152)؛ فهرست بدوی ش 2] شرح و حواشی: 1- الرد علی کتاب المنخول للغزالی فی التکلم علی مذهب ابی حنیفة