مناقل الدرر و منابت الزهر

● مناقل الدرر و منابت الزهر / تاریخ / عربی manāqil-ud durar wa manābit-uz zuhar شقندی، اسماعیل بن محمد، - 692 قمری šaqandī, esmā‘īl ebn-e mohammad(- 1294) مؤلف از ادبا و شعرای اندلس بود و در «شقنده» به دنیا آمد و در سال 629ق در «اشبیلیة» درگذشت. وی تألیفاتی داشت،از جمله: فضل اندلس در وصف شهرهای اسپانیا که با ترجمه به زبان اسپانیایی چاپ شده است؛ معجم در تراجم که صاحب الغصون الیانعة از آن بسیار نقل می‌کند؛ و کتاب حاضر موسوم به مناقل الدرر و منابت الزهر که نسخه منحصر به فرد آن در کتابخانه «چستربیتی» نگهداری می‌شود و درباره چاپ آن اطلاعی به دست نیامد.مؤلف در کتاب حاضر، حکایات تاریخی و ادبی از صدر اسلام تا سال 621ق را آورده و از منابع ذیل استفاده کرده است: 1. عیون الاخبار، 2. مروج الذهب، 3. الکامل، 4. زهر الادب، 5. البیان و التبیین،6. الفصوص، 7. الموطأ، 8 سبل الخیرات، 9. المعارف، ابن قتیبه، 10. انس الوحید، 11. ادب الکتاب، 12. تاریخ یعقوبی، 13. تاریخ ابن خیاط، 14. العروس، 15. تاریخ الخلفاء، 16. الواضحة، 17. الامامة، 18. بخاری، 19. مسلم، 20. ترمذی، 21. مسند ابن ابی شیبه، 22. کتاب ابی نعیم، 23. دار قطنی، 24. سیره ابن اسحاق، 25. تاریخ ابن ابی غنیمة، 26. مغازی ابن قتیبه و ... . مؤلف در این کتاب، به مناسبت‌های گوناگون، احادیث، خطبات و اشعار بسیاری آورده و در ضمن روایات کتاب، احادیثی در فضایل حضرت علی علیه السلام و اهل بیت علیهم السلام به چشم می‌خورند.اشبیلی به تفصیل به تاریخ امرای بنی امیه پرداخته و به تاریخ عباسیان نیز اشاره کرده و مباحث کتاب را تا زمان حکومت «الناصر لدین الله ابوالعباس احمد بن حسن» در سال 621ق رسانده است. کتاب فصل‌بندی خاصی ندارد و مباحث مرتب به ترتیب تاریخی است. [زرکلی، الاعلام، ج1، ص 323؛ آربری، قائمة المخطوطات العربية في مكتبة تشستربیتی، ج5، ص 78؛ همو، فهرس المخطوطات العربية في مكتبة تشستربیتی، ترجمه محمود شاکر سعید، ج2، ص 696]