الملاحم و الفتن

● الملاحم و الفتن = التشریق بالمنن فی التعريف بالفتن / حدیث / عربی al-malāḥim wa-l fitan = at-tašrīq bi-l-minan fī-t ta‘rīf bi-l-fitan ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā (1194 - 1266) مؤلف خود او آن را به نام دوم خوانده است. این کتاب در سه «فصل» است: او در فصل نخست، از کتاب «الفتن فی الاصدار و الایراد» از نعیم بن حماد الخزاعی المدنی از مردم مرو (- 228ق) در صدو ده باب گزین کرده و می‌گوید که این گزین من در روز دوشنبه 25 محرم 663ق در خانه خودم در حله که از بغداد برای زیارت حسین (ع) و علی (ع) بدانجا آمده بودم به پایان رسیده و من صحت و درستی مطالب این کتابرا در عهده نمی‌گیرم؛ در فصل دوم، کتاب «الفتن» ابو صالح السلیلی بن احمد بن عیسی بن شیخ الحسانی از روی نسخه اصل مؤلف از مدرسه ترکی در جانب غربی واسط مورخ 307 را در 84 باب گزین کرده و درستی آن را نیز بر عهده نگرفته است (مورخ روز پنج‌شنبه 13 ذیحجه 662ق)؛ در فصل سوم، کتاب الفتن ابویحیی زکریا بن یحیی بن الحارث البزاز نسخه مورخ روز چهارشنبه پایان ربیع الاول 391ق که از وقف نظامیه عاریه کرده بود در 51 باب گزین نموده است. در پایان آن از المشيخة حسن بن محبوب، الکامل ابن اثیر، المجموع محمد بن حسین مرزبان، کتاب من قدمه علمه از هلال بن محسن صابی، معجم البلدان یاقوت، رقعه خط فقیه احمد موصلی و ترجمه عربی احکام جاماسب حکیم به فارسی گرفته از نسختی مورخ 556 و المناقب ابن شهر اشوب (که در هشت جلد بوده است) و احکام جاماسب و زردشت از گفته ابو معشر بلخی و مجلد دوم و سوم کتاب التحصیل از تذییل محمد بن النجار و کتاب ابویوسف یعقوب بن نعیم بن قرقارة الکاتب راوی از امام رضا (ع) از روی نسخه کهن که گویا در زمان خود او نوشته شده و خط فضل الله راوندی روی آن بوده است (درباره یاران امام قائم از شهرها) و کتاب ابی الغرا که یکی از اصل‌های شیعی است عباراتی آمده به نام «الکتاب الملتقط الملحق باجزاء كتاب التشريف بالمنن». اخباری شگفت انگیز در این کتاب هست و از آن هم برمی‌آید که در قرن سوم و چهارم این گونه خبرهای شگفت در محیط شیعی روایی داشته است. چاپ: قم، منشورات رضی، 1398ق؛ اصفهان، مؤسسه صاحب الامر، 1416ق.؛ نجف، 1368ق