مفتاح الاستخراج

● مفتاح الاستخراج = استخراج زیج جدید محمد شاهی / هیئت / فارسی meftāh-ol estexrāj = estexrāj-e zīj-e jadīd-e mohammad šāhī بهاین گورناراین، ق13 قمری bahāyn gūrnārāyn(- 19c) اهداء به: سلطان ابوالفتح محمد صفوی تاریخ تألیف: 1226ق این رساله شامل چند مثال در استخراج زیج جدید سعید محمدشاهی است: مثال 1. در قاعده اوساط و اوساط آفتاب مطابق زیج راجه جیسینگ؛ 2. استخراج اوساط آفتاب مطابق زیج مهارت خان؛ 3. اوساط به تاریخ مذکور از زیج میرزا الغ بیگ، سپس تقویم آفتاب در زیج‌های سه گانه فوق با ذکر مثال و بعد از آن اوساط و تقویم کواکب خمسه (زحل، مشتری، مریخ، زهره و عطارد) مطابق زیج‌های سه گانه فوق محاسبه و دستور هر یک در جداولی ثبت شده. مؤلف در تمام مثال‌های این رساله که آن را به نام «سلطان ابوالفتح محمد صفوی» (قرن 13ق.) موشح نموده، سال مطلوب التقويم را [26 صفر] 1226ق مطابق با 1141 از زیج مهارت خانی (سنه تسهيل) و 841 از زیج الغ بیگی (سنه مصنف) و 95 از زیج راجه جیسینگ (سنه محمد شاهی) به حساب آورده که به نظر می‌رسد سال تألیف نیز باشد. مؤلف رساله «تقویم سال 1197ق» را که نوعی تقویم سال شمسی است از جمعه 17 ربیع الثانی1197ق برابر با 10 آذر ماه رومی برابر افق لاهور آغاز می‌شود برای «تیمور شاه درانی» (1187-1207ق) نگاشته است. آغاز: بعد از سپاس بیقیاس گوناگون قادر بیچون که از احاطه بشری بیرون برای خاطر عاطر دریا قاطر