معنی قابلیت

● معنی قابلیت / عرفان و تصوف / فارسی ma‘nī-ye qābelīyyat ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمری torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433) تحقیقی عرفانی درباره معنی قابلیت که در آن درباره افعال و اعمال عباد و مناط اوضاع و احکام شرعی کاوش شده است.این رساله عنوان ندارد ولی موضوع آن چنین بیان شده است: «اشارت دولت بشارت از صوب صواب و دلالت وقت چنین رسید که در بیان معنی قابلیت و مصدر تحقق آن به زبان تحقیق ترجمان محرمان سراپرده سرای ختمی و اهالی آن ولایت چیزی می‌باید نوشت و چون این مسأله از غوامض علوم ایشان است که بسی از اصول حقایق مهمه بر آن ... ظاهراً و باطناً از آنجمله تحقق معنی افعال و اعمال عباد و مناط اوضاع و احکام شرعی که ره روان شاه راه فکر و نظر از بس که در تکاپوی آن مقصود کوشیده‌اند و به سرحد آن راه نبرده چندی سر در بیابان فلسفه نهاده سرگردان مانده‌اند و چندی که در کنج اعتزال گریخته‌اند و چندی در سرکوی توقف و تردد ایستاده ... هر آینه واجب شد فصلی در این باب که گشایش امثال این مقاصد و غیره از آن رهگذر می‌شود به نوشتن و بنیاد از سخنان اساطین اولیا و سالکان مسالک کمال انسانی که در حل این عقده کوشش نموده‌اند و به زبان رمز و اشارت از این مخدره خانواده ولایت خبر داده و بعد از آن آنچه فاتحان ابواب خصایص ختمی که احیاء علوم دین محمدی از قدم و قلم ایشان در میان عالم و عالمیان هویدا و روشن گشته بر مقتضای حکم وقت در اجتلای آن مخدره کریمه گفته اند بر منصه اظهار در جلوه درآوردن به منهج صواب اقرب دید».بعضی این رساله را از دیگری دانسته‌اند و در بسیاری از فهارس ناشناس آمده است. آغاز: بعد از سپاس بیحد و قیاس پروردگاری را که بیرنگ آمادگی و قابلیت هر چیز را در کارگاه جمعیت پناه صبغة الله انجام: آنکس که ز شهر آشناییست ×× داند که متاع ما کجاییست، بیش از این حاجت نمی داند بیان، و السلام على من تم بوجوده الأتم كل تمام و على آله و أصحابه أجمعين چاپ: در چهارده رساله فارسی، صائن الدین علی بن محمد بن محمد الترکه، مقدمه و تصحیح سید محمود طاهری، قم، آیت اشراق، 1391ش [فهرستواره منزوی 728/7]