معنی «انا نقطة التی تحت الباء»

● معنی «انا نقطة التی تحت الباء» = رساله نقطه = نقطه / عرفان و تصوف، شرح حدیث / فارسی ma‘nā «ana noqtat-ol latī taht-al bā’» = r.-ye noqte = noqte ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836؟ قمری torke-ye esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad(- 1433) رساله‌ای مختصر ودقیق در شرح معنی حدیث مروی ومنسوب به امیرالمؤمنین (ع) که فرموده است: «انا نقطة التی تحت الباء». این رسالهبر مشرب عرفانی و به فارسی قدیم نگاشته شده است و مؤلف در آن با بهره‌گیری از علم حروف و اعداد به تأویل وتفسیر معنی باطنی حدیث‌مذکور پرداخته است. مؤلف در آن تصریح کرده که آن را در پاسخ نامه فردی از دوستان خود نوشته و آن را در چند «پایه» قرار داده است. حدیث نقطه که حدیثی معروف و منسوب به امیر مؤمنان است در منابع و مصادر به صورت‌های مختلف نقل شده است: شعرانی روایت کرده که امام علی (ع) فرمودند: «لو شئت لاوقرت لكم ثمانين بعيرا من معنى الباء» (لطائف المنن، چاپ مصر، جلد 1،ص 171)؛ قندوزی حنفی روایت کرده است: «اعلم ان جميع اسرار الكتب السماوية في القرآن و جميع ما فى القرآن فى الفاتحة و جميع ما في الفاتحة في البسملة و جميع ما في البسملة في باء البسملة و جميع ما فى باء البسملة فى النقطة التي تحت الباء قال الامام كرم الله وجهه: انا النقطة التي تحت الباء. و قال ايضا: العلم نقطة كثرها الجاهلون و الالف وحدة عرفها الراسخون» (ينابيع المودة، ص 69 و 408)؛ همدانی در بحر المعارف چنین روایت کرده است: «قال على عليه السلام ظهرت الموجودات عن بسم الله الرحمن الرحيم» (بحرالمعارف، ص 374)؛ مرحوم اشکوری در کتاب دو چوب و یک سنگ گفته است: «و نیز منسوب به آن حضرت است: ظهرت الموجودات عن باء بسم الله و انا النقطة التي تحت الباء». این رساله به دوانی هم نسبت داده شده است. نسخه‌ای از آن در «قاهره» است که به غلط به عزیز نسفی نسبت داده شده است. آغاز: الحمدلله مفیض الحکم و الصلاة علی محمد و آله و سلم دی یک ناگاه از عراق وفاق و سر حد بسط و استنطاق رقمی از عزیزی رسید مشعر به استکشاف معنی انا النقطة التي تحت الباء انجام: ز قندی سخن پخت حلوا کما ببینید یاران که چون آمدست. وصلی الله علی محمد و آله و سلم. چاپ: درضمن میراث حدیث شیعه،قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، دفتر اول،1377ش،ص 173 - 201، تحقیق علی فرخ؛ جاویدان خرد، 1377ش، ص 311 - 323 [نسخه‌های منزوی 1467؛ فهرستواره منزوی 1044/8]