معما (د)

● معما (د) / معما / فارسی mo‘ammā اهداء به: غیاث الدین ابوالفتح سلطان محمد بهادر خان در آغاز این نسخه عباراتی آمده که چلبی برای حلل مطرز شرف الدین علی یزدی آورده است، اگر چه از گزیده آن است، ولی نه حلل مطرز است (ادبیات 1: 213) و نه گزیده آن (مجلس 3: 137). فهرست مطالب: دیباچه تنبیه در تعریف معمی؛ فصل 1. بیان اعمال تحصیلی و آن هفت ضابطه کلی است، با یک تنبیه؛ فصل 2. بیان اعمال تکمیلی و آن سه ضابطه کلی است؛ فصل 3. بیان اعمال تسهیلی که نفع آن مقصور نیست به یکی از جانبین ماده و صورت و از آن سه گونه تصرف در مسلک انضباط انخراط یافته، با سه تنبیه؛ باب 1. ذکر طباق مشتمل بر دو «فصل»: 1) در بیتیات، 2) در مصراعیات؛ باب 2. در ذکر معمیات مرکزی؛ باب 3. ذکر معمیات تنسیقی و شبه آن شبیه به طباق در دو «فصل»: 1) در مصراعیات، 2) در بیتیات از تنسیق؛ باب 4. در سایر اقسام در دو «فصل»: 1) مصراعیات، 2) بیتیات؛ ذیل جامع مشتمل بر دو «فصل»: فصل 1. در آنچه باعث بر ثبتش نوع غرابت باشد یا اشاره به نکته ای مشتمل بر سه «وصل»: 1) در طباق بیتیات، 2) در تنسیق مصراعیات، 3) در سائر اقسام مصراعیات؛ فصل 2. در آنچه افاده زیاده از یک اسم کند؛ خاتمه در الغاز. در هر یک از اینها، معماها و لغزها به نظم است پس از آمدن نامی که معما برای آن است. آغاز: بعد از حمد و ثناء دانای هر پوشیده و پوشیده از هر دانا تبارک و تعالیکه قدرت شاملش بر حسب حکمت کامل ابتداء خلق اشیاء فرمود