معما

● معما / معما / فارسی mo‘ammā طبسی، حسن بن علی tabasī, hasan ebn-e ‘alī رساله‌ای است در معما، با این عناوین: با این عناوین: تعریف معما؛ اعمال تسهیلی،چهار است: اشعار و تحلیل و ترکیب و تبدیل؛ اعمال تحصیلی،هشت است: تنصیص و تخصیص، تسمیه، تلمیح، ترادف و اشتراک، کتابت، تصحیف، استعاره تشبیه و حساب؛ اعمال حسابی، و آن پنج اسلوب است؛ اعمال تضمینی، سه است؛ اعمال تذیـیلی.مؤلف در مقدمه می‌گوید: «بعد معروض آن که فقیر کثیر مذنب امین الدین حسن بن علی المتطبب در ایام بیکاری و لیالی بیداری معمایی چند تحصیل و تکمیل یافته بودم و باعث بر این تسهیل آن بود ... از عالم غیب بر خاطر فاتر فایض می‌گشت چون اکثر قواعد در رساله محمدیه ترتیب داده بود بهخیال او نمی‌گذشت رساله‌ای دیگر در قواعد ثبت کند چرا که رسایل استادان سابق به مثابه‌ای است در فصاحت و به مرتبه‌ای است در بلاغت که رساله غیر ایشان از درجه اعتبار اسقاط پذیرفته. بنا بر الحاح و مبالغه بعضی از یاران عزیز که ... این معمیات را در ضمن قواعد ترتیب یابد چرا که اگر منتشر ماند و به رشته تألیف کشیده نشود موجب تفرق و تحلیل آن خواهد شد».