معرفت الوهیت

● معرفت الوهیت / عرفان و تصوف / فارسی ma‘refat-e olūhīyyat نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق7قمری nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad(- 13c) در مراتب توحید و خداشناسی، به روش عرفا و نقل آراء حکما و فلاسفه؛ در یازده «فصل»: 1. بیان سخن اهل توحید در معرفت؛ 2. مرتبه اول در توحید که به زبان بگوید: ... و دل موافق زبان وی می‌شود؛ 3. مرتبه دوم در توحید که به زبان بگوید لا اله الا الله و ... و دل وی موافق زبان باشد ... و این توحید اهل اسلام است؛ 4. مرتبه سوم در توحید آنست که به زبان بگوید و دل وی موافق زبان باشد ... به واسطه نور عقل؛ 5. مرتبه چهارم در توحید که به زبان بگوید ... و دل وی موافق وی بود ... به واسطه نور حق؛ 6. سخن طوائف در بیان توحید بدان که طایفه‌ای می‌گویند کل معرفت خدای معرفت نفس انسان است؛ 7. همین طایفه می‌گویند خدای تعالی بود و هیچ چیز دیگر؛ 8 همین طایفه می گویند که یک نور اس که نور عالم است؛ 9. بدان که طایفه دیگر می‌گویند وجود حقیقی خدای راست؛ 10. طایفه دیگر می‌گویند وجود یکی بیش نیست و آن خدایست؛ 11. طائفه‌ای دیگر می‌گویند که ... گفته اند العرض لایبقی زمانین. (عبدالحسین حائری) آغاز: بسمله در معرفت الوهیت بدانکه ذات منزه او لطیف تر از آنست که عقل کسی به کنه او رسد ... ای درویش امکان ندارد که کسی خود را چنان که خود است بشناسد انجام: این یک طائفه دیگر در بیان توحید. ای درویش عبارت مختلف است و اگر معنی همانست که ما در آن چهار مرتبه گفتیم و السلام علی من اتبع الهدی [فهرستواره منزوی 911/8]