اصحاح الادویه

● اصحاح الادویه = صحاح الادویه / طب / فارسی eshāh-ol advīye = sehāh-ol advīye انصاری، حسین بن علی، ق9 قمری ansārī, hoseyn ebn-e ‘alī (- 15c) وابسته به: اختیارات بدیعی؛ زین العابدین عطار، علی بن حسین (730-806) فهرست ترجمه اسامی ادویه از عربی به فارسی به حروف تهجی است. مؤلف در آغاز این کتاب گوید چون پدرم «اختیارات بدیعی» را نگاشت و لغت‌های طبی آن به خوبی خوانده نمی‌شد، من این کتاب را برای تصحیح و ضبط نام داروهای آن نگاشتم. آن را به‌درخواست یاران و دوستان خود نگاشته و «اصحاح الادویه» نامیده است. نام این کتاب در دیباجه برهان قاطع «صحاح الادویه» حسین انصاری آمده است. مشتمل است بر دو «مقاله»: مقاله اول در ادویه مفرده و اسامی آن به لغت هر طایفه و ابدال و اصلاح و منفعت و مضرت آن به حروف تهجی؛ مقاله دوم در مرکبات مستعمل، در شانزده «باب»: 1. المفرحات، 2. المعاجین، 3. الجوارشات، 4. الاطریقلات، 5. المربیات، 6. الاشربه و الربوب، 7. العوقات، 8. السفوفات، 9. الحبوبات، 10. الاقراص، 11. الایارجات، 12. الشیافات، 13. التریاقات، 14. السنونات، 15. الادهان، 16. المراهم. آغاز: بسمله حمد و سپاس غفاری را جل جلاله و عم نواله که کرمش صحرای سینه مؤمنان را بنور هدایت بر افروخت ... که جمعی از یاران عزیز و دوستان با تمیز درخواست کردند که پدر این کینه حاجی زین الدین علی علیه الرحمة و الغفران تصنیف کتابی در معرفت ادویه ... و آن را اختیارات بدیعی نام کرده و اسامی ادویه به زبان هر طایفه گفته ... اما اعراب اسامی ادویه نیک معلوم نمیشود اگر چنان چه اسم ادویه‌ها که در آنجاست معرب‌سازی هم کتاب پدر را تمام کرده باشی و هم یادگاری باشد به موجب درخواست دوستان ... سعی نموده آنچه معلوم بود اعراب کرده شد و این مختصر را «اصحاح الادویه» نام کرده شد ... باب الالف اطریلال اسمی یونا نیست تخم خلیل گوید انجام: با مفتوح و بنون زده، میم مفتوح و بها زده و الله تعالی اعلم بالصواب. [دنا 1041/1 (4 نسخه)؛ الذریعة 120/2؛ فرهنگنامه‌های عربی به فارسی ص 168؛ فهرستواره منزوی 3269/5 و 3524/5]