معالم أنساب الطالبیین فی شرح کتاب سرالأنساب العلویة

● معالم أنساب الطالبیین فی شرح کتاب سرالأنساب العلویة / انساب / عربی ma‘ālim-u ansāb-iṭṭālibīyīn fī š.-i k.-i sirr-il ansāb-il ‘alawīya کلیدار، عبدالجواد، 1890 - 1959 میلادی kelīdār, ‘abd-ol-javād (1890 - 1959) وابسته به: سر الانساب العلوية؛ بخاری، سهل بن عبدالله (-357ق) «سرالأنساب العلوية» از تألیفات نسابه معروف قرن چهارم هجری ابونصر سهل بن عبدالله بخاری است. مرحوم دکتر سید عبدالجواد کلیدار آل طعمه حائری شرحی برکتاب مذکور نگاشته و تعلیقات و زیاداتی بر آن آورده است و این شرح را «معالم أنساب الطالبين ...» نامیده است. سلمان هادی آل طعمه در مقدمه، شرح حال سید عبدالجواد کلیدار را آورده است و نظرات مورخین را درباره وی گزارش کرده و به معرفی آثار قلمی‌اش پرداخته و درباره کتاب حاضر گفته است: «لعل من أنفس ما جادت به أقلام المؤرخين في كتب الأنساب هو هذا الكتاب الموسوم بمعالم أنساب الطالبين دبجه يراعة الدكتور الكليدار، فهو شرح لكتاب «سر السلسلة العلوية» لأبي نصر سهل بن عبدالله البخارى من أعلام مشايخ علم النسب في القرن الرابع الهجرى المتوفى عام 357 هـ مع التعليق و الشروح الضافية و الزيادات عليه حتى القرن الحاضر. و يمكن القول ان المؤلف أيدى اهتماما ملحوظا فيه، و بذل الكثير من الجهد و أفرغ في كتابه هذا خلاصة قراءاته و ملاحظاته في العثور على تواريخ أنساب السادة من آل أبي طالب القاطنين في مصر و الحجاز و اليمن و العراق و ايران و الشام و غيرها في الأقطار العربية و الاسلامية ... تصدر الكتاب بمقدمة ضافية أتى فيها على معرفة الأنساب، ثم كيفية ثبوت النسب عند النسابة، ثم الاوصاف الازمة لصحاب علم النسب، ثم مشایخ و علماء علم النسب، ثم نقابة الطالبيين و النقباء، ثم أسرار النسب و دخائله، ثم نسخ كتاب «سرالأنساب» القديمة فترجمة أبى نصر البخارى فى عصره، ثم شعب عدنان و أنساب قريش. ثم سر الأنساب و اصولها الجامعة، ثم ختم الكتاب باصول الأنساب الثلاثة على و عقيل و جعفر بنو أبى طالب. ولا يخفى على كل متتبع أن هذا الكتاب هو نسخة الأصل التي كتبها المؤلف بخطه في كربلاء شعبان سنة 1378هـ أى قبل وفاته بعشرين يوما و هو يدل على سعة تمكنه من معارف و ما توفر لديه من مواهب لا سيما في علم النسب. معتمدا فيه على أوثق المصادر المطبوعة و المخطوطة التي اطلع عليها في مكتبات النجف و كربلاء و ايران و الشام». دکتر کلیدار در مقدمه مفصل خود، مباحث مختلفی درباره علم انساب آورده و توضیحاتی درباره کتاب «سرالأنساب العلوية» و مؤلف آن «ابونصر سهل بن عبدالله بخاری» ارائه داده و نسخه‌های مورد استفاده‌اش از کتاب مذکور را معرفی کرده است. نسخه‌های مورد مراجعه دکتر کلیدار نوعا از کتابخانه‌های ایران تهیه شده است از جمله: 1. نسخه شماره 1125 مجموعه طباطبایی کتابخانه مجلس، کتابت در 940ق؛ 2. نسخه شماره 2679 کتابخانه مدرسه سپهسالار، کتابت در اواخر قرن سیزدهم هجری؛ 3. نسخه‌ای از سده چهاردهم هجری که مرحوم کلیدار از ایران تهیه کرد؛ 4. نسخه‌ای که در اختیار مرحوم آیت الله مرعشی نجفی بوده است. در اول و آخر برخی از نسخه‌ها مطالبی در علم انساب افزوده شده و مرحوم کلیدار آنها را در کتاب حاضر آورده است. بدین ترتیب در نسخه چاپی «معالم انساب الطالبين» صفحات 71 تا 272 به متن «سرالأنساب العلوية» با پاورقی کلیدار اختصاص یافته و قبل و بعد آن اضافات برگرفته از کتاب‌های دیگر است. (ابوالفضل حافظیان) چاپ: با مقدمه سلمان هادی آل طعمه، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، 1380ش