المسائل الناصريات

● المسائل الناصريات = الناصريات / فقه / عربی al-masā'il-un nāṣirīyyāt = al-nāṣirīyyāt علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری ‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045) تاریخ تألیف: شعبان 415ق این دفتر دارای 207 مسأله است؛ طوسی در فهرست (ش 421) و ابن شهر آشوب (ش 465) به نام «المسائل الناصرية في الفقه» از آن یاد کرده‌اند ولی نجاشی (ص 192) نامی از آن نبرده است. سید مرتضی در آن فتواهای نیای خود ناصر الحق را که ابن ندیم (ص 273) او را از فقیهان زیدی به شمار آورده است یاد نموده و خرده گرفته و یا گزارش نموده است. از سخنان خود ناصر و مرتضی چنان‌که خواهیم دید پیداست که او زیدی است چنان‌که در کتاب‌های مورخان هم چنین آمده است ولی گروهی از دانشمندان شیعی مانند بهائی و عاملی و مامقانی و دیگران گویا چون سید مرتضی در آغاز این دفتر او را ستودهاندو نجاشی (ص 42) درباره او گفته است «كان يعتقد الامامة» (می‌پنداشتند که او امامی است)، با این‌که مرتضی در قرن چهارم می‌زیسته و با دانشمندان هر مذهبی آشنایی داشته و خود هم مردی آزاداندیش بوده است و نمی‌توانست درباره ناصر که نیای او هم بوده است بد گوید و ناگزیر می‌بایستی از او بستاید. نجاشی هم گویا می‌خواسته است بگوید که او خود را پیشوا می‌پنداشت چنان‌که در خلاصه علامه (ص 103) که از نجاشی بهره برده است دارد: «كان يعتقد الامامة لنفسه». [در الذریعه (239: 5) از همین ناصریات و «جوابات المسائل الناصرية» دیگر که در 33 مسأله است و یکی از نواده‌های ناصر از مرتضی پرسیده و او در محرم 429 از نگارش آن بیاسوده است یاد گردیده(آستان قدس 134: 2)]. (دانش پژوه) چندمسئله آنچنین است: 9. سؤر السباع نجس الصحيح عندنا ان سؤر جميع البهايم من ذوات الأربع و الطيور ماخلا الكلب و الخنزير طاهر يجوز الوضوء به و ...؛ 15. الدم كله نجس عندنا ان دم السمك طاهر لاباس بقليله و كثيره في الثوب و ...؛ 18. كل حيوان لايو كل لحمه فلا حكم لزكاته و موته و ذكاته (كذا) الصحيح عندنا خلاف ذلك ...؛ 36. فعل الكبيرة حدث هذا غير صحيح عندنا و عند جميع الفقهاء بلاخلاف فى نفسه ...؛ 39. خروج المنى من غير شهوة لايوجب الاغتسال عندنا خروج المنى يوجب الاغتسال على جميع الوجوه ...؛ 41. الوضوء قبل الغسل فرض و بعده نفل و الصحيح عندنا خلاف ذلك ... . آغاز: الحمدلله على ما خص وعم من نعمه وظهر وبطن من مننه واياه نسأل الزيادة فى اليقين ولزوم محجة الدين التي لايضل سالكها ... ومن بعد فان المسائل المنزعة من فقه الناصر رضى الله انجام: وانما تثبت الاحكام عندنا بما يوجب العلم ويثمر اليقين وقد دللنا على صحة هذه الجملة فى مواضع كثيرة من ولو لا ان هذا الجواب عن المسائل الواردة لايليق بذلك لذكرناه وما توفيقنا ... چاپ: مشار عربی، ص836؛ تهران، سنگی، 1276ق؛ رحلی (ضمن الجوامع الفقهية)، 49ص [الذريعة 370/20 و 371 و 339/5؛ ادب المرتضی ص 134؛ ریحانة الادب 119/3؛ مكتبة امیرالمؤمنین 452/4 و 266/4؛ دنا ج 9 ص 498-499؛ التراث العربی المخطوط ج 11 ص 320-321؛ مقدمه‌ای بر فقه شیعه، ص 74-75]