مسائل حنين بن اسحاق (مختصر)

● مسائل حنين بن اسحاق (مختصر) / طب / عربی masā'il-u ḥunayn-i bn-i isḥāq (mx.) نیلی، سعید بن عبدالعزیز، 353 - 420 قمری nīlī, sa'īd ebn-e 'abd-ol-'azīz (965 - 1030) حنین بن اسحاق عبادی پزشک مسیحی نسطوری (809-877م) که از فارغ التحصیلان مدرسه گند شاپور بود و ریاست یکی از مشهورترین مدارس علمی اسلامی را داشت، دو تألیف عربی به نام «المسائل» دارد به صورت سؤال و جواب: یکی المسائل للمعلمین در سه بخش درباره چشم‌پزشکی که (به نوشته الدومیلی) مایهرهوف و سباط آنرا در 1034 درقاهره چاپ کرده‌اند؛ دیگر کتابی است در برخی از مسائل پزشکی که (به نوشته ابن ابی صادق در مقدمه شرح خود بر آن) برخی از آنرا حنین خود به بیاض برده و پس از درگذشت حنین، حبیش بن حسن خواهرزاده و شاگرد او بقیه کتاب را مرتب ساخته است و از این روگاه این مسائل را با عنوان «مسائل حنین بزیادات حبیش اعسم (یا اعمش)» نیز خوانده‌اند. ابن ابی صادق مسائل حنین را در ده فصل مرتب و مشکلات آنرا روشن ساخت و چیزهایی بر آن افزوده است. سعد بن عبدالعزیز نیلی نیز مسائل حنین را به صورت رساله‌ای دارای سه فصل (کتاب حاضر) درآورده و عناوین سؤال و جواب را از آن حذف کرده است. اینک فهرست فصل‌ها (که مؤلف خود در مقدمه آورده و حاج خلیفه در کشف الظنون نقل می‌کند): فصل 1. فی تعرف الامور الطبیعیه الجاری علی مجراها الطبیعی؛ فصل 2. فی قوانین قوی الادویه و کیفیه استعمالها؛ فصل 3. فی تعرف النبض و التفسره و الحمیات و الاورام. (عبدالحسین حائری) چاپ: قاهره، دار الجامعات المصریة، محققان محمد علی ابو ریان و مرسی محمد عزب و جلال محمد موسی، چاپ اول، 504ص، 1397ق. [بروكلمان ذيل 1 ص 36؛ سزگين 251/3 و 334؛ چلبی 425/2؛ مجمع النفائس و حجلة العرائس 189/1؛ تاريخ الحكماء ابن القفطی: 173؛ ابن ندیم چاپ مصر: 294؛ عيون الانباء 197/1]