مدخلیت ایران در مسئله شرقی

● مدخلیت ایران در مسئله شرقی / حکومت و سیاست / فارسی madxalīyat-e īrān dar mas'ale-ye šarqī آوانس ارمنی، ق14 قمری āvāns-e-armanī(- 20c) تاریخ تألیف: 1306ق از: فیلکس ویچرسکی، مترجم: اوانس مسیحی این کتاب در 9 «فصل» تدوین یافته و قسمت اول آن وضع تاریخی ایران باستان را روشن می‌سازد و سپس نویسنده نشان می‌دهد که در زمان حال (=اوایل قرن چهاردهم ق) ایرانیان چه باید بکنند و در مقابل تجاوزات خارجی چه روشی باید پیش بگیرند تا راه صواب به پیمایند و از شر و فساد سیاست‌های استعماری رهایی یابند. متن آن به زبان روسی بوده و سپس از آن زبان به فارسی برگردانده شده است. ما در این کتاب نظر نویسنده را در روشی که سایر دول اسلامی پیش گرفته‌اند مشاهده می‌کنیم و نیز می‌بینیم که او چگونه به ایرانیان ارائه طریق می‌نماید تا از این نابهنجاری‌های سیاسی و اجتماعی برهند. به طوری که نویسنده در صدر کتاب خود نوشته او را علاقه و دلسوزی به ایران و ایرانی به این امر واداشته است. آغاز: مقدمه از قول مصنف بسمه تبارک و تعالی و تقدس. اعلی حضرت تا از آنجا که مفتون شوکت و عظمت زمان گذشته سلطنت ایران بودم و اطمینان کامل به ترقی آینده آن دارم مصمم شدم که بعضی تحقیقات در باب این مملکت بعمل آورم انجام: کاش ملت ایران هیچ وقتی از این طریقه با افتخار و شکوه تخطی ننماید و اسم او که در صفحه تواریخ بمنزله اول دولت ملل تاریخی نگاشته شده همیشه باقی و برقرار بماند [فهرستواره منزوی 1075/2 و 601/6]