المدخل الی علم احکام النجوم

● المدخل الی علم احکام النجوم = المدخل الكبير الى أحكام النجوم / اختربینی / عربی al-madxal ilā ‘ilm-i aḥkām-in nujūm = al-madxal-ul kabīr ilā aḥkām-in nujūm ابومعشر فلکی، جعفر بن محمد، 172 - 272 قمری abū-ma‘šar-e falakī, ja‘far ebn-e mohammad (789 - 886) از ابومعشر بلخی ریاضی‌دان و ستاره‌شناس نامور ایران که این رساله را در هشت مقاله ساخته است. در آغاز هر مقاله فهرست فصل‌های هر یک از آنها آمده و در دیباچه روشن گردیده که احکام نجوم و اختربینی صحیح و درست است و پیش از همه رؤس هفت‌گانه (غرض، منفعت، واضع، نام کتاب، چه هنگام باید آن را خواند، عملی است یا علمی، قسمت) این علم یاد گردیده و بلخی از خود نام کتاب هم یاد کرده و فهرست گفتارها را در «قسمت» آورده است. عناوین هشت مقاله این رساله: 1. مقدمات، شامل شش فصل؛ 2. ستارگان و صورت‌های آسمانی و برج‌ها و طبایع آنها، در نه فصل؛ 3. اثر هفت ستاره و آفتاب و ماه و جزر و مد و جانور و گیاه و اثر ماه در آنها، در نه فصل؛ 4. سعد و نحس ستارگان، در نه فصل؛ 5. حظوظ ستارگان در برج‌ها و سخنان یونانی‌ها و هندوان و پارسیان و بابلیان و مصریان، در بیست و دو فصل؛ 6. اثر برج‌ها، در سی و سه فصل؛ 7. حالت‌های ستارگان و اثر آنها در چیزها، در نه فصل؛ 8. سهم‌ها در نه فصل. این کتاب را «المدخل الکبیر» نیز می‌گفته‌اند. چند تحریر از آن در دست هست. آغاز: الحمد لله الذى خلق السموات بما فيها من عجايبها و جعل الكواكب زينة و مصابيح و جعلها دلايل و هداية يهتدى بها ... القول الأول من كتاب المدخل الى علم النجوم هذا كتاب ألفه جعفر بن محمد المعروف بأبى معشر الخراسانى البلخى المنجم فى صناعة المدخل الى أحكام النجوم و هى ثمانى مقالات و سنذكر عند كل مقالة عدد فصولها فأما الآن فنذكر فصول القول الأول و هى ستة فصول الفصل الأول فى صدر الكتاب و الرؤوس السبعة الفصل الثانى فى وجود الأحكام الفصل الثالث فى كيفية فعل الكواكب فى هذا العالم. انجام: سارت الشمس فى برجها ثم الفيناه من أول برج الشمس مستقيماً و كان سعد الحساب فى عشرين درجة فكنا نعلم ان القمر كان هناك تم الكتاب المدخل من تأليف أبى معشر المنجم ... [الذریعه 248/20؛ کشف الظنون 1643/2؛ ریحانة الادب 176/5؛ نسخه‌های منزوی: 261/1] شرح و حواشی: 1- المدخل الکبیر الی علم احکام النجوم (ترجمه)؛ نیشابوری، علی محمد بن محمد صالح (-13) 2- المدخل الکبیر الی علم احکام النجوم (ترجمه)