نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

اشراق الحق من مطلع الصدق

išrāq-ul-ḥaqq min maṭla‘-il-ṣidq
/w/5823
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #5823
تاریخ و سده تألیف: 1020 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 3، ص 632
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

مؤلف آورده است که در غیبت صغری چون شیعه در تقیه بودند هیچگاه نام امام زمان را بر زبان نمی‌آوردند تا مردم آنها را نشناسند همین‌که چندی گذشت برخی گام فراتر نهاده روی خبرهایی چند، نام‌بردن او را ناروا بلکه کفر پنداشتند، تا جایی که دانشمند فیلسوف داماد استرآبادی رساله‌ای به نام «شرعة التسمیة» نوشته است. پیش از او کلینی و ابن‌بابویه قمی در «عیون اخبار الرضا» و شیخ طبرسی نیز چنین می‌گفته‌اند. مؤلف در پاسخ شیرازیان این رساله را نوشته است و از روی اصل جواز و اخبار و اجماع روشن ساخته که چنین نیست و می‌توان نام آن امام را بر زبان آورد و گناه نیست. رساله او دو «مقصد» است. در مقصد نخست دلیل‌های روایی می‌آورد و در دومی از شبهه‌های طرف پاسخ می‌گوید. او از رئیس المحققین شیخ علی (بن عبدالعالی م 940) با عنوان «اعلی الله قدره» و از بهاءالدین محمد (953 - 1030) در «مفتاح الفلاح» و «حبل المتین» با عنوان «مد ظله» یا «ادام الله برکاته» یاد می‌کند. در جایی‌که به اجماع تمسک می‌کند از این دانشمندان یاد کرده است و از این کتاب‌های آنان گواه می‌آورد: «مسائل» شیخ طوسی، «مهج الدعوات» ابن طاوس، «اعتقادات» ابن بابویه، «منهاج الصلاح» علامه، «کشف الغمه» علی بن عیسی اربلی، «ارجوزه علم کلام» تقی الدین حسن بن داود حلی، «ارشاد المسترشدین» فخرالمحققین، «جامع الاصول فی شرح الفصول» محقق رازی، «معین الفکر» محمد بن جمهور، «احتجاج» ابومنصور احمد بن علی بن ابی طالب طبرسی، «مزار دروس» شهید، «کفایة الطالبین» احمد بن متوج بحرانی، «مشارق انوار الیقین فی کشف حقایق امیرالمؤمنین» رضی الدین رجب بن محمد بن رجب حافظ برسی، «کتاب الجوابیة»، «تفرید الاعتماد فی شرح تجرید الاعتقاد» شمس الدین محمد بهشتی، «شرح نجات العباد» محمد بن ابی طالب استرابادی، «غایة المطلوب فی علم الکلام» مولانا لطف الله نیشابوری، «رساله نجمیه» شیخ علی بن عبدالعالی. همه این دانشمندان یاد کردن نام امام زمان را روا می‌دارند. مؤلف همچنین می‌گوید که صلوات خواجه طوسی را چهارصد سال است که در انجمن‌ها می‌خوانند با این‌که آشکارا نام امام در آن برده شده است.

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● اشراق الحق من مطلع الصدق / کلام و اعتقادات / عربی išrāq-ul-ḥaqq min maṭla‘-il-ṣidq حسینی کرکی، حسین بن حیدر، - 1041 قمری ḥoseynī karakī, hoseyn ebn-e heydar (- 1632) تاریخ تألیف: 1020ق مؤلف آورده است که در غیبت صغری چون شیعه در تقیه بودند هیچگاه نام امام زمان را بر زبان نمی‌آوردند تا مردم آنها را نشناسند همین‌که چندی گذشت برخی گام فراتر نهاده روی خبرهایی چند، نام‌بردن او را ناروا بلکه کفر پنداشتند، تا جایی که دانشمند فیلسوف داماد استرآبادی رساله‌ای به نام «شرعة التسمیة» نوشته است. پیش از او کلینی و ابن‌بابویه قمی در «عیون اخبار الرضا» و شیخ طبرسی نیز چنین می‌گفته‌اند. مؤلف در پاسخ شیرازیان این رساله را نوشته است و از روی اصل جواز و اخبار و اجماع روشن ساخته که چنین نیست و می‌توان نام آن امام را بر زبان آورد و گناه نیست. رساله او دو «مقصد» است. در مقصد نخست دلیل‌های روایی می‌آورد و در دومی از شبهه‌های طرف پاسخ می‌گوید. او از رئیس المحققین شیخ علی (بن عبدالعالی م 940) با عنوان «اعلی الله قدره» و از بهاءالدین محمد (953 - 1030) در «مفتاح الفلاح» و «حبل المتین» با عنوان «مد ظله» یا «ادام الله برکاته» یاد می‌کند. در جایی‌که به اجماع تمسک می‌کند از این دانشمندان یاد کرده است و از این کتاب‌های آنان گواه می‌آورد: «مسائل» شیخ طوسی، «مهج الدعوات» ابن طاوس، «اعتقادات» ابن بابویه، «منهاج الصلاح» علامه، «کشف الغمه» علی بن عیسی اربلی، «ارجوزه علم کلام» تقی الدین حسن بن داود حلی، «ارشاد المسترشدین» فخرالمحققین، «جامع الاصول فی شرح الفصول» محقق رازی، «معین الفکر» محمد بن جمهور، «احتجاج» ابومنصور احمد بن علی بن ابی طالب طبرسی، «مزار دروس» شهید، «کفایة الطالبین» احمد بن متوج بحرانی، «مشارق انوار الیقین فی کشف حقایق امیرالمؤمنین» رضی الدین رجب بن محمد بن رجب حافظ برسی، «کتاب الجوابیة»، «تفرید الاعتماد فی شرح تجرید الاعتقاد» شمس الدین محمد بهشتی، «شرح نجات العباد» محمد بن ابی طالب استرابادی، «غایة المطلوب فی علم الکلام» مولانا لطف الله نیشابوری، «رساله نجمیه» شیخ علی بن عبدالعالی. همه این دانشمندان یاد کردن نام امام زمان را روا می‌دارند. مؤلف همچنین می‌گوید که صلوات خواجه طوسی را چهارصد سال است که در انجمن‌ها می‌خوانند با این‌که آشکارا نام امام در آن برده شده است.

نسخه‌های خطی این اثر

1 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
293/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←