آفاق و انفس

● آفاق و انفس/ عرفان و تصوف / فارسی āfāq va anfos حسینی، محمد اسماعیل بن مهدی حسین، ق14 ق hoseynī, mohammad esmāʻīl ebn-e mahdī hoseyn (20C) رساله «آفاق و انفس» رساله دیگری است از سید اسماعیل مدرس (مؤلف «مرآة الملوک») که سید ابو الحسن مدرس در اول کتاب «مرآة الملوک» افزوده (ص 26-86 نسخه حاضر) و در عنوان دوم دیباچه چنین می‌گوید: «رساله آفاق و انفس ضم به این کتاب شده و مشتمل است بالاستطراد بر مطالب مختلف با فائده از علم کلام و حکمت و طب و تشریح و غیر آن که دلالت دارد بر فضیلت سر کار مؤلف و از این جهت نظر کنندگان را اطمینان به فرمایشات ایشان زاده شود». از پایان رساله صفحاتی افتاده و به جای آنها یک برگ سفید گذارده‌اند. آغاز رساله نخست (دیباچه = تاریخچه کتاب): «الحمد لله رب العالمین ... و بعد خادم خدام شریعت ... ابو الحسن الحسینی المدرس الیزدی معروض ... میدارد که این رساله مختصر تاریخی است به منزله دیباچه کتاب مرآة الملوک و به آن ملحق شده است در این ایام تا شمه‌ای از شیم مرضیه آن که این کتاب به نام مبارک اوست ... و جمله‌ای از احوال خیر مآل مصنف ... پدیدار گردد و مجملی از سبب تدوین کتاب و وضع و ترتیب آن ...» این رساله مشتمل است بر سه عنوان. آغاز: بسمله والحمد لله رب العالمین وبعد بر انظار ذوی الافکار پوشیده نیست که منطویست در صورت نوعیه انسانیه نضیر آنچه موجود است در عالم کبیر و توضیح این کلام ... مقتضی است اموری چند را اول موجوداتی که محسوس ماست یا معلوم ماست یعنی به حواس ظاهره آن را درک می‌کنیم