شناسنامه کتابشناختی اثر
الاشباه و النظائر الفقهية على مذهب الحنفية
al-ašbāh wa-n nazā'ir-il fiqhīyya ‘alā maḏhab-il ḥanafīyya
19
نسخه ثبتشده
از قرن 10 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/5774
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #5774
پدیدآور / مؤلف:
ابن نجیم، زین الدین بن ابراهیم
تاریخ و سده تألیف:
969 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 3، ص 607
تا 609
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
عناوین دیگر و همتراز:
الاشباه و النظائر فى الفروع
(al-ašbāh wa-n-nazā'ir fī-l-furū‘)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتابی معروف نزد حنفیان در قواعد کلی فقهی در هفت «نوع»: 1. قواعدی که برای مجتهد لازم است (قواعد اصول فقه)؛ 2. فن ضوابط؛ 3. فن جمع و فرق؛ 4. فن الغاز؛ 5. فن حیل؛ 6. اشباه و نظائر؛ 7. فن حکایات. آن را پس از «الفوائد الزينية في فقه الحنفية» نوشته است. نام منابع مورد استفاده مؤلف در مقدمه کتاب آمده است.
آغاز اثر
« الحمد لله علی ما انعم و صلى الله على سيدنا محمد و سلم و بعد فان الفقه اشرف العلوم قدرا و اعظمها اجرا. »
انجام اثر
« حتى جعلوه على رأس شجرتين فتقطع نصفين رحمه الله وهذا آخر ما اردنا من كتاب الاشباه و النظاير في الفقه على مذهب ... ابى حنيفه النعمان بن ثابت الكوفى ... لم اطلع له على نظير في كتب اصحابنا رحمهم الله تعالى تم. »
سوابق و چاپهای اثر
به دفعات در هند، مصر و سوریه چاپ شده است که از آن جمله است چاپ محمد مطیع حافظ به سال 1403ق/1983م در دمشق؛ القاهرة 1968م، بعناية عبدالعزيز الوكيل؛ نخستین بار در شهر کلکته - هند، سنگی، 1241ق [دنا 843/1 (17 نسخه)؛ کشف الظنون 98/1؛ ريحانة الأدب 98/1؛ معجم المطبوعات 265/1؛ معجم المؤلفين 192/4؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 260/1؛ بروکلمن ذیل 425: 2؛ الاوقاف العامة بغداد 379/1 و 380/1 و 381/1 و 382/1؛ الاوقاف العامة موصل 67/4 و 68/4؛ المعجم الشامل للتراث العربي المطبوع: 227/5]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
غمز عيون البصائر على محاسن الأشباه و النظائر؛ حموی، احمد بن محمد (-1098)
تنویر الاذهان و الضمائر في شرح الاشباه و النظائر؛ جلب مصلح الدین، مصطفى بن خير الدین (-12)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 843/1 (17 نسخه)
کشف الظنون 98/1
ريحانة الأدب 98/1
معجم المطبوعات 265/1
معجم المؤلفين 192/4
ذخائر التراث العربي الاسلامى 260/1
بروکلمن ذیل 425: 2
الاوقاف العامة بغداد 379/1 و 380/1 و 381/1 و 382/1
الاوقاف العامة موصل 67/4 و 68/4
المعجم الشامل للتراث العربي المطبوع: 227/5
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● الاشباه و النظائر الفقهية على مذهب الحنفية = الاشباه و النظائر فى الفروع / فقه / عربی
al-ašbāh wa-n nazā'ir-il fiqhīyya ‘alā maḏhab-il ḥanafīyya = al-ašbāh wa-n-nazā'ir fī-l-furū‘
ابن نجیم، زین الدین بن ابراهیم، - 970 قمری
ebn-e nojaym, zeyn-od-dīn ebn-e ebrāhīm (- 1563)
تاریخ تألیف: 27 جمادی الثانی 969ق (در مدت شش ماه)
کتابی معروف نزد حنفیان در قواعد کلی فقهی در هفت «نوع»: 1. قواعدی که برای مجتهد لازم است (قواعد اصول فقه)؛ 2. فن ضوابط؛ 3. فن جمع و فرق؛ 4. فن الغاز؛ 5. فن حیل؛ 6. اشباه و نظائر؛ 7. فن حکایات. آن را پس از «الفوائد الزينية في فقه الحنفية» نوشته است. نام منابع مورد استفاده مؤلف در مقدمه کتاب آمده است.
آغاز: الحمد لله علی ما انعم و صلى الله على سيدنا محمد و سلم و بعد فان الفقه اشرف العلوم قدرا و اعظمها اجرا.
انجام: حتى جعلوه على رأس شجرتين فتقطع نصفين رحمه الله وهذا آخر ما اردنا من كتاب الاشباه و النظاير في الفقه على مذهب ... ابى حنيفه النعمان بن ثابت الكوفى ... لم اطلع له على نظير في كتب اصحابنا رحمهم الله تعالى تم.
چاپ: به دفعات در هند، مصر و سوریه چاپ شده است که از آن جمله است چاپ محمد مطیع حافظ به سال 1403ق/1983م در دمشق؛ القاهرة 1968م، بعناية عبدالعزيز الوكيل؛ نخستین بار در شهر کلکته - هند، سنگی، 1241ق [دنا 843/1 (17 نسخه)؛ کشف الظنون 98/1؛ ريحانة الأدب 98/1؛ معجم المطبوعات 265/1؛ معجم المؤلفين 192/4؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى 260/1؛ بروکلمن ذیل 425: 2؛ الاوقاف العامة بغداد 379/1 و 380/1 و 381/1 و 382/1؛ الاوقاف العامة موصل 67/4 و 68/4؛ المعجم الشامل للتراث العربي المطبوع: 227/5]
شرح و حواشی:
1- غمز عيون البصائر على محاسن الأشباه و النظائر؛ حموی، احمد بن محمد (-1098)
2- تنویر الاذهان و الضمائر في شرح الاشباه و النظائر؛ جلب مصلح الدین، مصطفى بن خير الدین (-12)
نسخههای خطی این اثر
19 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
مرکز احیاء
قم
|
704 | بیکاتب | 9 ذیحجه 981ق | نسخ | 546 | شناسنامه ← |
| 2 |
الهیات
تهران
|
201 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 197 | شناسنامه ← |
| 3 |
مرعشی
قم
|
6430 | بیکاتب | قرن 11 | نستعلیق | 154 | شناسنامه ← |
| 4 |
گلپایگانی
قم
|
1807-10/117 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 5 |
گلپایگانی
قم
|
170-1/170 | درویش بن یحیی بن شاهین | 28 شعبان 1009ق | نسخ | 236 | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
8859 | عبدالله عمر | محرم 1010ق | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
13825/2 | بیکاتب | 27 رجب 1040ق | نسخ | 196 | شناسنامه ← |
| 8 |
رضوی
مشهد
|
2236 | بیکاتب | یکشنبه 18 صفر 1060ق | نسخ | 180 | شناسنامه ← |
| 9 |
رضوی
مشهد
|
2237 | بیکاتب | 18 صفر 1060ق | نسخ | 178 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
1509 | بیکاتب | 7 شوال 1075ق | نسخ | 207 | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
8014/2 | نیمی از کتاب به خط ابوبکر و نیم دیگر به خط عثمان | نیمه اول شوال 1112ق | نسخ | 239 | شناسنامه ← |
| 12 |
مجلس
تهران
|
8003/2 | عثمان بن احمد بن محمد المؤذن | شنبه 14 شعبان 1118ق | نسخ | 210 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
7911 | عبد الله بن ایوب | دوشنبه 26 جمادی الاول 1128ق | نسخ | 227 | شناسنامه ← |
| 14 |
مرعشی
قم
|
11933/1 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 327 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
8071/2 | خداداد ابوالحسینی | احتمالاً قرن 13 | نستعلیق | 209 | شناسنامه ← |
| 16 |
معصومیه
قم
|
486 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 432 | شناسنامه ← |
| 17 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
750 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 174 | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
8804 | مصطفی بن حسن حدادزاده | 28 ذیقعده 1215ق | نسخ | 226 | شناسنامه ← |
| 19 |
رضوی
مشهد
|
25114 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | - | شناسنامه ← |