نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

مأکول و مشروب

ma'kūl va mašrūb
44 نسخه ثبت‌شده از قرن 10 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/56356
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #56356
تاریخ و سده تألیف: 906 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 27، ص 711 تا 714
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: طب شعر
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تدبیر ماکول و مشروب (tadbīr-e ma'kūl va mašrūb)
اهدا / به درخواست: بابر شاه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

اشعاری است در بیان مختصر آداب خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها. مؤلف چند منظومه فارسی دیگر در پزشکی همچون ادویه مفرده، علاج الامراض، بهداشت منظوم و رباعیات طبی دارد.
آغاز اثر
« زبان را چو در اول این کلام ×× زحمد و تحیت رساندی بکام / بدان ای خردمند روشن ضمیر ×× که گوید چنین یوسفی و حقیر / که این نسخه بهر تو کردم رقم ×× ز تدبیر ماکول و مشروب هم / در آن دم که این نسخه منظوم شد ×× بماکول و مشروب موسوم شد / چو از چهره این ماه برقع گشود ×× مرا سال تاریخ او خوش نمود / فرود آمد این خوان چو شد خواسته ×× بصد نعمتش بخت آراسته ... پس از دیباچه: زحکمت اگر هیچ داری خبر ×× غم خویش خور تا به لب پر مخور »
انجام اثر
« برآورد از لطف خود حاجتم ×× عطا کردم بی حد و عد نعمتم / زغمهای او باد سامان من ×× فدای ره او دل جان من. تمت. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لاهور، 1924م، سنگی، وزیری، ضمن طب یوسفی و شش رساله دیگر؛ هند، کانپور، منشی نول کشور، 1331ق، به اهتمام: منشی بهگوان دیال صاحب و به تصحیح مولانا محمد حامد علی خان حامد شاه آبادی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
نسخه‌های منزوی 592/1 الذریعة 23/19 و 23/9 فهرستواره منزوی 3672/5

متن فنخا

● مأکول و مشروب = تدبیر ماکول و مشروب / طب، شعر / فارسی ma'kūl va mašrūb = tadbīr-e ma'kūl va mašrūb یوسفی هروی، یوسف بن محمد، - 966 قمری yūsofī heravī, yūsof ebn-e mohammad ( - 1559) اهدا به: بابر شاه تاریخ تألیف: 906ق اشعاری است در بیان مختصر آداب خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها. مؤلف چند منظومه فارسی دیگر در پزشکی همچون ادویه مفرده، علاج الامراض، بهداشت منظوم و رباعیات طبی دارد. آغاز: زبان را چو در اول این کلام ×× زحمد و تحیت رساندی بکام / بدان ای خردمند روشن ضمیر ×× که گوید چنین یوسفی و حقیر / که این نسخه بهر تو کردم رقم ×× ز تدبیر ماکول و مشروب هم / در آن دم که این نسخه منظوم شد ×× بماکول و مشروب موسوم شد / چو از چهره این ماه برقع گشود ×× مرا سال تاریخ او خوش نمود / فرود آمد این خوان چو شد خواسته ×× بصد نعمتش بخت آراسته ... پس از دیباچه: زحکمت اگر هیچ داری خبر ×× غم خویش خور تا به لب پر مخور انجام: برآورد از لطف خود حاجتم ×× عطا کردم بی حد و عد نعمتم / زغمهای او باد سامان من ×× فدای ره او دل جان من. تمت. چاپ: لاهور، 1924م، سنگی، وزیری، ضمن طب یوسفی و شش رساله دیگر؛ هند، کانپور، منشی نول کشور، 1331ق، به اهتمام: منشی بهگوان دیال صاحب و به تصحیح مولانا محمد حامد علی خان حامد شاه آبادی [نسخه‌های منزوی 592/1؛ الذریعة 23/19 و 23/9؛ فهرستواره منزوی 3672/5]

نسخه‌های خطی این اثر

44 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
سپهسالار
تهران
2209 میر علی درگویا 991ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
14336/5 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 4 شناسنامه ←
3
ادبیات
تهران
168/4 حکمت بی‌کاتب قرن 11 نستعلیق - شناسنامه ←
4
نمازی
خوی
838/7 بی‌کاتب 1015ق نسخ 4 شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
8872/13 بی‌کاتب 1045ق نسخ 5 شناسنامه ←
6
مرعشی
قم
1756/4 محمد شریف بن سلطان حسین گیلانی شوال 1055ق نستعلیق 5 شناسنامه ←
7
ملک
تهران
778/7 بی‌کاتب 4 صفر 1065ق نسخ - شناسنامه ←
8
ملی
تهران
2781/3 ملک علی بن خیر الله 1075-1079ق نستعلیق 7 شناسنامه ←
9
دانشگاه
تهران
2596/5 عنایت الله 16 رمضان 1086ق نستعلیق 16 شناسنامه ←
10
وزیری
یزد
3061/8 غلامحسین بن خیرالدین قرن 12 نسخ 2 شناسنامه ←
11
سپهسالار
تهران
7551/1 بی‌کاتب قرن12 نستعلیق 2 شناسنامه ←
12
مجلس
تهران
20/3 معیری بی‌کاتب قرن 12 شکسته نستعلیق 5 شناسنامه ←
13
مفتاح
تهران
336/5 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
6244/3 محمد مقیم بن عماد الدین اسلام رودی 1115ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
1491/1 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 4 شناسنامه ←
16
مجلس
تهران
6862/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 2 شناسنامه ←
17
مرعشی
قم
14423/5 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 16 شناسنامه ←
18
علوم پزشکی
تهران
175/5 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 9 شناسنامه ←
19
عبدالعظیم
تهران
645/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 5 شناسنامه ←
20
معصومیه
قم
2/30/3-5895 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
21
مسجد اعظم
قم
3408/3 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 4 شناسنامه ←
22
دائرۃ المعارف
تهران
1607/3 بی‌کاتب 1214ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
23
مجلس
تهران
16432/2 صالح نیک 2 ذیقعده1235ق شکسته نستعلیق 44 شناسنامه ←
24
ملک
تهران
4414/9 بی‌کاتب 1235ق نستعلیق 4 شناسنامه ←
25
مرتضوی
مشهد
بدون شماره حسین بن محمد باقر طبیب 1244ق - - شناسنامه ←
26
مرعشی
قم
8435/4 بی‌کاتب 1247ق نستعلیق 4 شناسنامه ←
27
لغت نامه دهخدا
تهران
124/3 خدابخش بن آقا رجب جمعه 25 شعبان1249ق نسخ - شناسنامه ←
28
مرعشی
قم
1849/7 محمد کاظم بن محمد حسین 1251ق نستعلیق 2 شناسنامه ←
29
گلپایگانی
قم
1830/3-10/140 بی‌کاتب محرم1253ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
30
رضوی
مشهد
39417 ملک علی بن خیرالله 1255ق نستعلیق 2 شناسنامه ←