لطائف الخیال (خلاصه)

● لطائف الخیال (خلاصه) = تذکره نصرت / تراجم / فارسی latā'ef-ol xīyāl (xolāse) = tazkere-ye nosrat نواب رضوی، محمد صالح بن محسن، ق 11 قمری navvāb-e razavī, mohammad sāleh ebn-e mohsen(-17c) تاریخ تألیف: 1104ق متن از عارف شیرازی، خلاصه از صدر الممالک میرزا محمد صالح نواب رضوی فرزند میرزا محسن بادیباچه‌ای از محمد نصیر نصرت فرزند محمد جعفر نگاشته 1104ق (=گل انتخاب)، گزیده‌ای است با افزودگی‌هایی. گلچین معانی می‌نویسد: هیچ ارتباطی میان این دو کتاب (لطائف الخیال عارف وکتابی که به نام خلاصه آن مورد گفتگوست) نیست، آن تذکره است واین سفینه، آن رویهم 35 تن سراینده را با زندگی‌نامه آورده، واین از 963تن سراینده بی زندگی‌نامه سروده‌هایی با رعایت ردیف وقافیه و به ترتیب الفبائی آورده است.ابن یوسف (مجلس 479/2)و الذریعه (237/7) به گونه‌ای دیگر سخن می‌گویند که نیاز به بررسی بیشتر روی نسخه‌های این دو کتاب هست.(احمد منزوی) محمدنصیر بن محمد جعفر رضوی متخلص به نصرت در مقدمه‌ای که بر آن نوشته، چنین سخن گفته: «جناب ... میرزا محمد صالحای رضوی ... با وجود کثرت مشاغل صفوی و صرف همت والا نهمت به کسب معارف حقیقه اخروی در فواصل اوقات به قدر انتهاض فرصت از هر گلشنی گلی نوشکفته و از هر مرغزاری سنبلی تازه رسته و از هر نهالی ثمر نورس خیالی فراهم آورده گلدسته بسته بودند؛ به خاطر دقایق ذخایر خدام والا مقام معزی الیه رسید که آن گلدسته‌های رنگین را ... یک جا جمع نموده و به ترتیبی خاص که هر آئینه باعث تسهیل شناختن مقام هر از آنها تواند بود مرتب و به لطایف آن خیال ملتفت سازند لهذا جهت تبیین این مرام حسب الاشاره خدام والا مقام مشار الیه این حقیر بی بضاعت ابن محمدجعفر الرضوی محمدنصیر متخلص به نصرت این شکسته بسته را که به طریق براعت استهلال محتوی است بر اسامی تخلصات شعرائی که درین مجموعه اندراج یافته مقدمه بیان ترتیب آن نموده». وی پس از آن توضیحاتی درباره روش ترتیب اشعار نوشته است(ذیل عنوان ذکر قاعده و بیان ترتیب اشعار)، و با مثنوی کوتاهی از یحیای استرآبادی خالص تخلص در تاریخ تألیف کتاب آمده است: «سعی بنموده میرزا صالح ×× جمع بنموده میرزا صالح / آن که او را به وصف حاجت نیست ×× هیچ وصفی به از سیادت نیست / خالص این تحفه تمام عیار ×× هست مجموعه بهشت و بهار / خواهی ار زین کتاب تاریخش / ×× شد «کل انتخاب» تاریخش (برابر سال 1104ق).(حکیم) [الذریعة 232/7 و 1293/9 و 315/18؛ تذکره‌نویسی در هند و پاکستان ص 5 و 785؛ تاریخ تذکره‌های فارسی 88/2؛ شجره طیبه 234 و 460؛ فهرستواره منزوی 1939/3]