الاسماء الحسنى

● الاسماء الحسنى = اسماء الله / اسماء الله / عربی - فارسی al-asmā’-ul ḥusnā = asmā’-ul lāh عبدالقادر جیلانی، عبدالقادر بن موسی، 471 - 561 قمری ‘abd-ol-qāder-e jīlānī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mūsā (1079 - 1166) رساله در انتخاب هزار و یک نام مشهور پروردگار متعال است که بر طبق توافق معنی و ترتیب اعداد و ترسیم جداولی برای هر اسم و ترجمه آن تنظیم شده است. این اسامی به‌دستور سلطان مسعود غزنوی توسط سید عبدالقادر نامی از آراء مجمع علمای نیشابور (قشیری و قاضی صاعد و خواجه سهل صعلوکی و ابوجعفر نحوی و دیگران) گزینش شده است؛ نام این افراد در دیباچه آمده است. در مقدمه نام ابوالمحامد قطب الدین محمد بزغش آمده است که برخی به احتمال او را مؤلف کتاب دانسته‌اند که چنین نیست. در دیباچه نام سید عبدالقادر تصریح شده است. اینک بخشی از متن دیباچه رساله: «از آن جمله سلطان سعید سلطان محمود غزنوی در کرت ثانی که تسخیر نیشابور نمود از علما و ائمه آنجا التماس کرد که هزار و یکنام باری تعالی را جمع نمایند که تا خلایق از آن مستفیض گردند ایشان در جواب گفتند که این امر را معظم زمان باید و دیگر علماء از هر جانب جمع باید کرد تا باتفاق آن اسمای عظام را جمع نماییم پس سلطان فرمود تا از اطراف عما جمع کنند مثال ابوالقاسم قشیری و قاضی محمد ناصحی و قاضی صاعد و ابونصر قوصانی و خواجه سهل صعلوکی و ابوجعفر نحوی و ابومنصور هروی و ابوسلیمان خطایی و ابوفضل سرخسی و ابوعبید شیرازی و ابواسحق جمشید و دیگر علماء ائمه دین در خطه محروسه نیشابور جمع آمدند و سلطان فرمود تا ایشان را عطای وافر دادند و هر یک را وظیفه لایق تعیین نمودند و ایشان بجمع آن اسماء مشغول گشتند و مدت یکسال و کتب اسلامیه زادالله شرفا و تعظیما بر توافق الفاظ آن اسما را مرتب ساختند و بعرض سلطان رسانیدند سلطان از این جهة بسیار مبتهج و مسرور گشت پس این نسخ را به‌رسم تحفه نزد خلیفه عباسی فرستاد و این فقیر که خادم فقرا ام سید عبدالقادر جیلانی از جمع ایشان و از جمع‌های دیگر هزار و یکنام عظام که اعرف و اشهر بود انتخاب نمود». در شمار مؤلفات سید عبدالقادر جیلانی کتابی در اسماء خداوند به‌نام «اسماء عظیمه» (به عربی) یاد شده (بروکلمان ذیل یکم: 706) و شاید کتاب حاضر ترجمه فارسی همان کتاب «الاسماء العظیمه» اوست. آغاز: بسمله. الحمد الله الذی تخصص به الاسماء الحسنی و الصفات العليا ... بدان وفقك الله تعالی که اسماء حسنی الهی ... .هزار و یکنام عظام است ... که روایت میکند شیخ حسن بصری و او از ابی دردا و او از پیغمبر (ص) انجام: فریادرس آن که نیست فریادرسی او را، غلبه کننده نه غلبه کرده شده، غیاث المستغیثین فریادرس فریادکنندگان تمت بعون الله و توفیقه. [دنا 819/1 (12 نسخه)]