گنج شایگان

● گنج شایگان / ادبیات / فارسی ganj-e šāyegān ریاض همدانی، محمد جعفر، - 1268 قمری rīyāz-e hamadānī, mohammad ja‘far(- 1852) اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313ق) به تقلید گلستان در پنج «باب»: 1. آداب یزدانی، 2. مراسم جهانبانی، 3. ترک شناعت، 4. برگ قناعت، 5. پنجم آداب موافقت و ادای حق مرافقت. مؤلف خود در مقدمه به نام خود اشاره نکرده و تنها در پایان کتاب تخلص خود را آورده است و چون حکایاتی که در آن نوشته بیشتر تلمیح درباره کسانی است که کاتب در حاشیه به اسم و رسم آنان را معرفی کرده و از معاصرین وی بوده‌اند معلوم می‌شود که هم در بروجرد و هم در همدان زیسته است و پیداست که اصل وی از بروجرد بوده و سپس چندی در همدان زندگی کرده و به همین جهت برخی وی را بروجردی و برخی همدانی نوشته‌اند. از شرحی که در 1277 در پشت یکی از نسخه‌ها نوشته‌اند برمی‌آید که پیش از این تاریخ درگذشته است. مؤلف همه جا اشعاری به عربی و فارسی شاهد آورده است و ظاهراً اشعار فارسی آن همه از خود اوست. آغاز: بسمله زهی بخشنده بی منت و بخشاینده بی ضنت عم نواله که ذات بی زوالش جهان را کرانه هستی است و شکر باده نوالش جهانیان را ترانه مستی ... انجام: که باین صفات متصف شود و یا ریاض آسا در بیغوله عزلت معتکف و بقصور و علت معترف. [نسخه‌های منزوی 3617/5 و 2338/3؛ فرهنگ سخنوران 244؛ الذریعة 238/18 و 395/9]