اسطرلاب شمالی و جنوبی

● اسطرلاب شمالی و جنوبی = بیست باب در اسطرلاب / اسطرلاب / فارسی ostorlāb-e šomālī va jonūbī = bīst bāb dar ostorlāb بیرجندی، عبدالعلی بن محمد، - 934 قمری bīrjandī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad (- 1528) رساله‌ای است در صنعت اسطرلاب و منسوب به نظام الدین ملاعبدالعلی بن محمد بن حسین بیرجندی، مشتمل بر بیست «باب»: 1. مقدمات صناعیه؛ 2. معرفت صنعت دستور قسمت دوایر اسطرلاب؛ 3. معرفت صنعت حجره و صفایح و رسم خطوط مستقیمه برآن؛ 4. معرفت رسم مدارات اجزاء بروج؛ 5. معرفت رسم مقنطرات؛ 6. معرفت رسم افق و مقنطرات در اسطرلاب جنوبی؛ 7. معرفت رسم خطوط ساعات معوج و مستوی؛ 8 معرفت رسم دوایر سموت؛ 9. معرفت رسم منطقة البروج بر عنکبوت؛ 10. معرفت تعیین مواضع کواکب ثابته بر عنکبوت؛ 11. معرفت خرق و تشبک عنکبوت؛ 12. معرفت صنعت صفیحه آفاقیه و صفیحه عرض تمام میل کلی؛ 13. معرفت صنعت عضاده و باقی اجزای اسطرلاب؛ 14. معرفت رسم جیب بر ظهر اسطرلاب؛ 15. معرفت نقش اجزای ظل؛ 16. معرفت فجر و شفق و عصر و خطوط ساعات معوج بر عضاده؛ 17. معرفت کیفیت استخراج جدول دستور؛ 18. معرفت انصاف اقطار مدارات و افق و مقنطرات اسطرلاب شمالی از جدول دستور؛ 19. معرفت انصاف اقطار مدارات و افق و مقنطرات اسطرلاب جنوبی از جدول دستور؛ 20. معرفت مراکز دوایر سموت از جدول دستور. آغاز: بسمله اما بعد این مختصریست در معرفت صنعت اسطرلاب شمالی و جنوبی مشتمل بر بیست باب باب اول در مقدمات صناعیه که معرفت آن در صنعت اسطرلاب ضروریست چون خواهند که خطی تنصیف کنند چون خط آب انجام: باب بیستم در معرفت مراکز دوایر سموت از جدول دستور ... و مرجع همه یکی است اگر تعرض به ذکر آن طرق شود این مختصر به تطویل انجامد پس برین قدر اختصار کنیم و الله التوفیق و المعین چاپ: مشار 843/1 (5 چاپ)؛ با مقدمه مهراب اکبریان، سیمرغ (ت)، 1369 ش، 4: 25-40 (چاپ عکسی نسخه مورخ 1150) [فهرستواره منزوی 2807/4 «اسطرلاب» ناشناس و 2799/4 با احتمال از بیرجندی؛ نسخه‌های منزوی 231/1 «اسطرلاب» (4 نسخه)؛ دنا 803/1 که متأسفانه نسخه‌ها دچار آشفتگی شده و تعداد صحیح نیست]