الاسطرلاب

● الاسطرلاب / اسطرلاب / عربی al-usṭurlāb حسنی جزری، عبدالرحمن بن سعید ḥasanī jazarī, ‘abd-or-raḥmān ebn-e sa‘īd اهداء به: وزیر مصطفی پاشا رساله مختصر در قواعد اسطرلاب که از رساله‌ای فارسی به عربی ترجمه نموده و مطالبی بر آن افزوده است، در یک «مقدمه» و ده «باب»: المقدمة: فی القاب آلات الاسطرلاب؛ باب 1. معرفة اخذ الارتفاع من الشمس و الکواکب؛ 2. معرفة قوس النهار و اللیل؛ 3. معرفة طالع التحویل للعالم؛ 4. معرفة میل الشمس و بعد الکواکب؛ 5. معرفة تقدیم الشمس و الکواکب؛ 6. معرفة الطالع فی بلد لم یکن له صحیفة؛ 7. معرفة مطالع البروج فی خط الاستواء؛ 8 معرفة قوس سمت من الارتفاع؛ 9. العمل بالآفاقیة؛ 10. بعض الاعمال السياحية. نام مؤلف در فهارس حیدر بن عبدالرحمن حسنی (یا حسینی) جزری و عبدالرحمن بن سعید حسنی جزری آمده است که روزگارش معلوم نشد. چندین نسخه از آن در کتابخانه متحف العراقی معرفی شده که قدیمترین آن تاریخ 1167 را دارد و مؤلف قبل از این تاریخ می‌زیسته است. آغاز: الحمدلله الذی زین سماء الدنيا بزينة الكواكب و جعلها علامات يهتدى للمآرب و المكاسب و الصلاة و السلام على محمد طالع مطالع سماء الولاية و غارب انجام: فخارج القسمة هو الظل للارتفاع المطلوب فيستعلم منه بما مر في الباب الأول، و الحمدلله أولاً و آخراً [دنا 797/1 (2 نسخه)؛ بروکلمان ذیل: 1020/2؛ مختارات من المخطوطات العربية النادرة فى مكتبات تركيا 397؛ مخطوطات الفلک و التنجیم فی مكتبة المتحف العراقی 113]