کشاورز نامه

● کشاورز نامه = فلاحت = فن کشت و زراعت / کشاورزی / فارسی kešāvarz-nāme = felāhat = fann-e kešt va zerāʻat مؤلف شناخته نشد، اما ظاهراً در قرن 10ق می‌زیسته است. مختصری است در کشاورزی شامل دوازده«باب» و یک «خاتمه»: باب 1. در مقدمات شامل سه«مقدمه»: هوا و باران، احکام طلوع شعرانی یمانی یا ستارگان، ماه و سال؛ 2. تخم‌پاشی، کود و زراعت حبوب؛ 3. دفع آفات؛ 4. گردآوری غلات؛ 5. درخت نشاندن؛ 6. نشاندن تاک و درخت زیتون (دو فصل)؛ 7. غرس سایر اشجار؛ 8. پیوند کردن درختان؛ 9. میوه چیدن و نگهداری آن؛ 10. زراعت بقول؛ 11. حیوانات موذی؛ 12. منافع بعضی بقول و نباتات؛ خاتمه در نگاه داشتن کبوتر در مزارع و بساتین. این رساله با عناوین «ورزنامه» و «نامه کشاورزی» و سهواً با عنوان «ارشاد الزراعة» نیز ضبط شده است. رساله به ضبط فهرست تاشکند در بخارا (1324) با عنوان «فن کشت و زراعت» چاپ شده است.نسخه‌های خطی فراوانی از آن موجود است ودر برخی از آنها به عنوان «ارشاد الزراعة» آمده است. البته غیر از ارشاد الزراعه قاسم بن یوسف هروی است. طبق نسخه‌ای که در کتابخانه سپهسالار (428/5) گزارش شده تاریخ تألیف آن اواسط ربیع الثانی سال 926 می‌باشد. آغاز: بسمله الحمدلله فالق الحب و النوى وخالق القدر والقوى والصلوة والسلام علی رسوله محمد خیر الوری وعترته المنتجبین مصابیح الدجی اما بعد این مختصریست درمعرفت بعضی امور که اهل فلاحت را بکار آید مشتمل بردوازده باب انجام: در وقتی که سبز می‌شده بیاویزند با آن خانه الفت تمام گیرد [تاشکند 412/1؛ نسخه‌های منزوی 1/ 448؛ الذریعة 301/16 و 1/18؛ فهرستواره منزوی 3857/5]