اسرار الغیبیة لاسباب المدنیة

● اسرار الغیبیة لاسباب المدنیة = نصیحت نامه = منهاج تمدن و مفتاح ترقی = مدنیت (کتاب) / حکومت و سیاست / فارسی asrār-ul qeybīyye le-asbāb-il madanīyya = nasīhat-nāme = menhāj-e tamaddon va meftāh-e taraqqī = madanīyyat (k.) عبدالبهاء، عباس بن حسینعلی، 1260 - 1340 قمری ‘abd-ol-bahā’, ‘abbās ebn-e hoseyn-‘alī (1844 - 1922) کتابی در دعوت به تمدن اصیل و اشتغالات به علوم و فنون مفید و بازگشت به دستورات الهی و پای‌بند بودن به اخلاق و آداب نیکوی مذهبی و به‌یاد آوردن سوابق تاریخی اسلام در سرزمین ایران، با تضمین آیات و احادیثی مناسب و اشاره به بعضی از وقایع آموزنده تاریخی. ظاهراً بنای مؤلف بر تألیف کتاب در دو جلد بوده چون در جلد اول کتاب و در چند جا حوالت به جلد جلد دوم داده شده است، ولی ما از آن اطلاعی نداریم و آنچه از نسخه‌ها شناخته شده همین جلد است، جز نسخه 2940 مجلس که فهرست‌نگار معتقد است بخشی از جلد دوم نیز در آن هست. مؤلف در دیباچه کتاب می‌گوید که من از تصریح اسم خویش احتراز نموده‌ام تا واضح و مبرهن شود که مقصدی جز خیر کل نداشته و ندارم. این رساله با نام‌های گوناگون در فهارس آمده و اکثراً ناشناس است. عبارات این رساله و برخورداری بسیار از آیات و روایات و ابای مؤلف از ذکر نام خود، که شاید بیشتر به جهت حساسیت جامعه نسبت به او بوده و عدم نامگذاری در اکثر نسخه‌ها، مؤلف و نام کتاب را دست‌خوش تغییرات کرده است. در فهرست مجلس جلد 23 جناب حائری آن را «اسرار الغیبة لاسباب المدنیة» دانسته که در منابع، این کتاب از عباس افندی دانسته شده و ایشان نیز چنین دانسته‌اند و ما نیز با تفحصی که در فهارس نمودیم و رساله‌های متعددی با نام‌های گوناگون یافتیم همگی را تحت یک عنوان و منتسب به او دانستیم. حق آن است که فقط با مطالعه این رساله نمی‌توان دلیلی بر انتساب آن به بهائیان یافت مگر این‌که از قرائن دیگر آن را اثبات نمود و به نظر می‌رسد مؤلف بر آن بوده که طرح این مسئله را جدای از اختلافات احتمالی درباره خودش مطرح نماید و استنادات او همانند دیگر کتب دینی رایج است و بنای خود را بر دفاع از تمدن جدید گذاشته و با استناد به آیات و روایات سخن و ادعاهای در برابر را پاسخ می‌دهد. در هر صورت نسخه‌های این رساله چندین است چه از عباس افندی بدانیم یا ندانیم. آغاز: بدایع حمد و ثنا و جوامع شکر و سپاس درگاه احدیت پروردگاری را سزاست که از بین کافه حقایق کونیه حقیقت انسانیه را بدانش و هوش که نیرین اعظمین عالم کون و امکان است مفتخر و ممتاز فرموده و از نتایج آثار آن موهبت عظمی در هر عصر و قرنی مرأت کائنات را بصور بدیعه و نقوش جدیده مرتسم و منطبع نمود انجام: و ازهار و اثمار سعادت مقدسه سر سبز و خرم نماید. چاپ: به کوشش منصور داداش زاده، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله نجفی، میراث اسلامی ایران، جلد دوم، صص 73-138، 1374ش، بدون نام مؤلف [نسخه‌های منزوی 1733/2 «اسرار الغیبه» از عباس افندی؛ مجلس شورا 690/23 «اسرار الغیبه لاسباب المدنیه» از عباس افندی و 53/41 «نصیحت نامه» و ناشناس؛ فهرستواره منزوی 463/6 با عنوان «رساله در اوضاع اجتماعی و سیاسی ایران» و به احتمال از عباس افندی که همین رساله است و 638/6 با عنوان «منهاج تمدن و مفتاح ترقی» بدون نام مؤلف؛ کتابخانه ملک 481/3 با عنوان «سیاست و کشورداری و به احتمال از عباس افندی و یا سید جمال افغانی دانسته؛ دنا 786/1 (2 نسخه)]