شناسنامه کتابشناختی اثر
کبریت و زيبق
kebrīt va zībaq
20
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/52503
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #52503
پدیدآور / مؤلف:
میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 25، ص 864
تا 866
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
کیمیا
عناوین دیگر و همتراز:
زيبق
(zībaq)
ارکان اربعه در صناعت
(arkān-e arba‘e dar senā‘at)
رساله در کیمیا
(r. dar kīmīyā)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رساله کوتاهی است در علم کیمیا.چند رساله مختصر در علم کیمیا با عنوانهای مختلف به میرفندرسکی نسبت داده شده است که گمان میرود بخشهایی از رساله «حقایق الصنایع» (دایرة المعارف بزرگ اسلامی 171/6) وی باشند.
آغاز اثر
« بسمله کبریت آتشی است بسته و زیبق آبی است بسته و مقصد مزاج گرفتن این هر دو است که با هم آمیخته گردند و غذا گردند پس تا هر دو گشاده نشوند امتزاج در ما بین ایشان محال باشد و باید گشاده شوند که غیری در میان ایشان در نیاید زیرا که آن غیر حایل مزاج خواهد بود و این مبین است ... »
انجام اثر
« و حرام است بر من انشای این سر تا امروز مرموز بود فاش کردم استغفرالله العظیم. و اگر چندان حل و عقد نماید که خواهد پس آتش این حل و عقد زیاده از آتش تشمیع است ... قطره بر قنطار بلکه بیشتر افتد و سپس قهر آید بر او از قضای روزگار و از قدر. »
سوابق و چاپهای اثر
در«مجموعه رسائل خطی فارسی»، دفتر دوم، بنیاد پژوهشهای آستانقدس رضوی، تابستان 1368ش با تحقیق زهرا گواهی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذریعة 196/18
الذریعه 196/18
نسخههای منزوی 612/1 با عنوان «ارکان اربعه در صناعت» و 629/1 با عنوان «کیمیا»
فهرستواره منزوی 3937/5
متن فنخا
● کبریت و زيبق = زيبق = ارکان اربعه در صناعت = رساله در کیمیا / كيميا / فارسی
kebrīt va zībaq = zībaq = arkān-e arba‘e dar senā‘at = r. dar kīmīyā
میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ، - 1050 ؟ قمری
mīrfendereskī, ab-ol-qāsem ebn-e mīrzā bozorg(-1641)
رساله کوتاهی است در علم کیمیا.چند رساله مختصر در علم کیمیا با عنوانهای مختلف به میرفندرسکی نسبت داده شده است که گمان میرود بخشهایی از رساله «حقایق الصنایع» (دایرة المعارف بزرگ اسلامی 171/6) وی باشند.
آغاز: بسمله کبریت آتشی است بسته و زیبق آبی است بسته و مقصد مزاج گرفتن این هر دو است که با هم آمیخته گردند و غذا گردند پس تا هر دو گشاده نشوند امتزاج در ما بین ایشان محال باشد و باید گشاده شوند که غیری در میان ایشان در نیاید زیرا که آن غیر حایل مزاج خواهد بود و این مبین است ...
انجام: و حرام است بر من انشای این سر تا امروز مرموز بود فاش کردم استغفرالله العظیم. و اگر چندان حل و عقد نماید که خواهد پس آتش این حل و عقد زیاده از آتش تشمیع است ... قطره بر قنطار بلکه بیشتر افتد و سپس قهر آید بر او از قضای روزگار و از قدر.
چاپ: در«مجموعه رسائل خطی فارسی»، دفتر دوم، بنیاد پژوهشهای آستانقدس رضوی، تابستان 1368ش با تحقیق زهرا گواهی
[الذریعة 196/18؛ الذریعه 196/18؛ نسخههای منزوی 612/1 با عنوان «ارکان اربعه در صناعت» و 629/1 با عنوان «کیمیا»؛ فهرستواره منزوی 3937/5]
نسخههای خطی این اثر
20 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
دانشگاه
تهران
|
1142/2-ف | بیکاتب | 1095ق | - | - | شناسنامه ← |
| 2 |
ملی
تهران
|
2892/5 | بیکاتب | محتملاًقرن12 | نستعلیق، نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 3 |
ملک
تهران
|
3297 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 71 | شناسنامه ← |
| 4 |
رضوی
مشهد
|
ض13735 | بیکاتب | 1134ق | شکسته نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 5 |
ملی
تهران
|
1900/8 | بیکاتب | قرن 13 | - | 8 | شناسنامه ← |
| 6 |
مهدوی
تهران
|
280/57 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 7 |
ملک
تهران
|
6465/24 | بیکاتب | 1265ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 8 |
کاظمینی
یزد
|
443/2 | بیکاتب | 10 رجب 1271ق | نستعلیق | 8 | شناسنامه ← |
| 9 |
مهدوی
تهران
|
280/58 | بیکاتب | 1277ق | - | - | شناسنامه ← |
| 10 |
ملی
تهران
|
7124 | رجبعلی ابن عبدالله | 1277ق | نسخ | 3 | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
16346/1 | رجبعلی بن عبدالله صراف | با تاریخ 1277ق | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 12 |
وزیری
یزد
|
3731/16 | بیکاتب | 1300ق | - | 5 | شناسنامه ← |
| 13 |
مرعشی
قم
|
7515/6 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
9944/7 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 4 | شناسنامه ← |
| 15 |
مجلس
تهران
|
9944/8 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 6 | شناسنامه ← |
| 16 |
ملی
تهران
|
6853 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
12515/3 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 3 | شناسنامه ← |
| 18 |
مجلس
تهران
|
12515/7 | بیکاتب | بیتاریخ | - | 3 | شناسنامه ← |
| 19 |
مسجد اعظم
قم
|
1832/2 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 20 |
گلپایگانی
قم
|
1893/2-10/203 | بیکاتب | بیتاریخ | نستعلیق | 1 | شناسنامه ← |