نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

کبریت و زيبق

kebrīt va zībaq
20 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/52503
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #52503
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 25، ص 864 تا 866
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: کیمیا
عناوین دیگر و هم‌تراز:
زيبق (zībaq) ارکان اربعه در صناعت (arkān-e arba‘e dar senā‘at) رساله در کیمیا (r. dar kīmīyā)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله کوتاهی است در علم کیمیا.چند رساله مختصر در علم کیمیا با عنوان‌های مختلف به میرفندرسکی نسبت داده شده است که گمان می‌رود بخش‌هایی از رساله «حقایق الصنایع» (دایرة المعارف بزرگ اسلامی 171/6) وی باشند.
آغاز اثر
« بسمله کبریت آتشی است بسته و زیبق آبی است بسته و مقصد مزاج گرفتن این هر دو است که با هم آمیخته گردند و غذا گردند پس تا هر دو گشاده نشوند امتزاج در ما بین ایشان محال باشد و باید گشاده شوند که غیری در میان ایشان در نیاید زیرا که آن غیر حایل مزاج خواهد بود و این مبین است ... »
انجام اثر
« و حرام است بر من انشای این سر تا امروز مرموز بود فاش کردم استغفرالله العظیم. و اگر چندان حل و عقد نماید که خواهد پس آتش این حل و عقد زیاده از آتش تشمیع است ... قطره بر قنطار بلکه بیشتر افتد و سپس قهر آید بر او از قضای روزگار و از قدر. »
سوابق و چاپ‌های اثر
در«مجموعه رسائل خطی فارسی»، دفتر دوم، بنیاد پژوهشهای آستانقدس رضوی، تابستان 1368ش با تحقیق زهرا گواهی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذریعة 196/18 الذریعه 196/18 نسخه‌های منزوی 612/1 با عنوان «ارکان اربعه در صناعت» و 629/1 با عنوان «کیمیا» فهرستواره منزوی 3937/5

متن فنخا

● کبریت و زيبق = زيبق = ارکان اربعه در صناعت = رساله در کیمیا / كيميا / فارسی kebrīt va zībaq = zībaq = arkān-e arba‘e dar senā‘at = r. dar kīmīyā میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ، - 1050 ؟ قمری mīrfendereskī, ab-ol-qāsem ebn-e mīrzā bozorg(-1641) رساله کوتاهی است در علم کیمیا.چند رساله مختصر در علم کیمیا با عنوان‌های مختلف به میرفندرسکی نسبت داده شده است که گمان می‌رود بخش‌هایی از رساله «حقایق الصنایع» (دایرة المعارف بزرگ اسلامی 171/6) وی باشند. آغاز: بسمله کبریت آتشی است بسته و زیبق آبی است بسته و مقصد مزاج گرفتن این هر دو است که با هم آمیخته گردند و غذا گردند پس تا هر دو گشاده نشوند امتزاج در ما بین ایشان محال باشد و باید گشاده شوند که غیری در میان ایشان در نیاید زیرا که آن غیر حایل مزاج خواهد بود و این مبین است ... انجام: و حرام است بر من انشای این سر تا امروز مرموز بود فاش کردم استغفرالله العظیم. و اگر چندان حل و عقد نماید که خواهد پس آتش این حل و عقد زیاده از آتش تشمیع است ... قطره بر قنطار بلکه بیشتر افتد و سپس قهر آید بر او از قضای روزگار و از قدر. چاپ: در«مجموعه رسائل خطی فارسی»، دفتر دوم، بنیاد پژوهشهای آستانقدس رضوی، تابستان 1368ش با تحقیق زهرا گواهی [الذریعة 196/18؛ الذریعه 196/18؛ نسخه‌های منزوی 612/1 با عنوان «ارکان اربعه در صناعت» و 629/1 با عنوان «کیمیا»؛ فهرستواره منزوی 3937/5]

نسخه‌های خطی این اثر

20 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
1142/2-ف بی‌کاتب 1095ق - - شناسنامه ←
2
ملی
تهران
2892/5 بی‌کاتب محتملاًقرن12 نستعلیق، نسخ 2 شناسنامه ←
3
ملک
تهران
3297 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 71 شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
ض13735 بی‌کاتب 1134ق شکسته نستعلیق - شناسنامه ←
5
ملی
تهران
1900/8 بی‌کاتب قرن 13 - 8 شناسنامه ←
6
مهدوی
تهران
280/57 بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
7
ملک
تهران
6465/24 بی‌کاتب 1265ق نسخ 4 شناسنامه ←
8
کاظمینی
یزد
443/2 بی‌کاتب 10 رجب 1271ق نستعلیق 8 شناسنامه ←
9
مهدوی
تهران
280/58 بی‌کاتب 1277ق - - شناسنامه ←
10
ملی
تهران
7124 رجبعلی ابن عبدالله 1277ق نسخ 3 شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
16346/1 رجبعلی بن عبدالله صراف با تاریخ 1277ق نسخ 4 شناسنامه ←
12
وزیری
یزد
3731/16 بی‌کاتب 1300ق - 5 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
7515/6 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 3 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
9944/7 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 4 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
9944/8 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 6 شناسنامه ←
16
ملی
تهران
6853 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 3 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
12515/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 3 شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
12515/7 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 3 شناسنامه ←
19
مسجد اعظم
قم
1832/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 3 شناسنامه ←
20
گلپایگانی
قم
1893/2-10/203 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 1 شناسنامه ←