قوى النفس تابعة لمزاج البدن

● قوى النفس تابعة لمزاج البدن / طب - عربی quwa-n nafs tābi‘a-tun li-mazāj-il badan اصطفانس بن باسیلوس، ق3 estefānūs ebn-e bāsīlūs (- 3c) رساله مختصری است در یک «مقاله» در معرفت اختلاف افعال و آلام ظاهری [مقصود از آلام عوارض و حالات نفس است.] نفس در کودکان از تصانیف جالینوس برغامسی طبیب معروف که در آن اقوال بقراط و افلاطون و ارسطو و حکمای رواقی را نیز نقل کرده و ضمن تمثل به چند بیت نام اومیروس (=هومر) شاعر نامی و سفو (=سافو) و در ادب یونانی لفظ «شاعر» و «شاعره» به قول مؤلف این کتاب مطردا منصرف به این دو نفر بوده است چنان که می‌گوید: «و ذلک لان من عادة الناس ان يسموا احيانا بعض الاشيا العالية فی جنسها باسم الجنس كلها كما اذا قلنا ان هذا القول من قول الشاعر و هذا من قول الشاعرة فهمنا ان الشاعر الذی عنی هو اوميروس فان الشاعرة سفو (در حاشیه بخط کاتب: سانتفوه)». از این کتاب دو ترجمه به زبان سریانی و سه ترجمه به زبان عربی صورت گرفته است به این شرح: الف -ترجمه ایوب الرهاوی معروف به ابرش به زبان سریانی؛ ب-ترجمه حنین بن اسحق به جهت سلمویه بن بنان ایضا به زبان سریانی؛ ج-ترجمه حبیش به جهت ابوجعفر محمد بن موسی به عربی از روی ترجمه سریانی حنین؛ د-ترجمه اصطفن بن بسیل که عبارت باشد از همین کتاب ما نحن فیه که آن را به جهت همان ابوجعفر محمد بن موسی بن شاکر از زبان یونانی به زبان عربی نقل نموده است؛ هـ-ترجمه یوسف الخوری القس به زبان عربی که بعدها حنین آن را تهذیب و اصلاح کرد. (غلامعلی عرفانیان)