القوسية النظامية

● القوسية النظامية / ادبیات / عربی al-qawsīyat-un nizāmīyya نظام الدین اصفهانی، محمد بن اسحاق، ق7قمری nezām-od-dīn-e esfahānī, mohammad ebn-e eshāq(-13c) به همان شیوه قوسیه کمال که پیش از این یاد شد و از آن مختصرتر است. کمال الدین اسماعیل در پایان قوسیه خویش از قوسیه دیگری به این گونه یاد می‌کند: «و قد سبقنی الی هذه الشرعة من هو سباق غایات الفضل ... لکنی قرنت شوهاء بحسناء ...». در حاشیه فاضلانه‌ای که براین رساله نوشته‌اند در کنار این سطر چنین آمده است: «هو کناية عن العلامة نظام الملة و الدین قاضی القضاة اسحاق بن ... الاصفهانی». (نام پدر قاضی القضاة بر اثر صحافی خوانده نمی‌شود) از مجموعه منشآت عربی قاضی نظام الدین اسحاق بن مطهر و رباعیات او با نام نخبة الشارب و عجالة الراکب در فهرست فیلمهای کتابخانه مرکزی دانشگاه یاد شده است و در تاریخ ادبیات صفا نیز نام قاضی نظام الدین اسحاق متوفی در سال 717 آمده است که بدون تردید نزدیک‌ترین قرن پس از کمال بوده است (ر.ک: فهرست فلیم ها ج1، ص 689؛ تاریخ ادبیات دکتر صفا، ج3، ص 352). از این قوسیه در هیچ یک از مراجع (جز در حاشیه قوسیه کمالیه در نسخه بالا) نشانی و نسخه‌ای نیافتیم، و روشن نیست که از کدام یک از شاعران و ادیبان قرن هفتم است که با نام قاضی نظام الدین اصفهانی شهرت داشته‌اند. اسماعیل پاشا در ایضاح المکنون (246/2) القوسية را از نظام الدین قاضی محمد بن اسحاق بن مطهر اصفهانی معرفی کرده است که باید همین رساله باشد و او نسخه‌ای از آن را دیده است. آغازی که ازرساله نقل می‌کند با سرآغاز نسخه ما همخوانی دارد با این تفاوت که او شعر آغازین را نقل نکرده و ادامه اش را با اختلافی جزئی بیان داشته است. (عبدالحسین حائری)