نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

القصيدة العينية الحميرية

al-qaṣīdat-ul ‘aynīyyat-ul ḥimyarīyya
35 نسخه ثبت‌شده از قرن 13 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/51509
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #51509
تاریخ و سده تألیف: 193 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 25، ص 274 تا 277
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: شعر فضایل و مناقب

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

از سید اسماعیل حمیری است که از شعراء مدح گوی خاندان پیغمبر (ص) و معاصر حضرت امام جعفر صادق (ع) بوده است. در ابتدای امر، کیسانی مذهب بوده، آنگاه مستبصر شده و به مذهب امامیه گرویده است. عینیه، در مدح حضرت علی بن ابی طالب (ع) در 63 بیت است. در تعریف این قصیده، علامه مجلسی از «بعض تألیفات اصحابنا» نقل کرده‌اند که حضرت رضا (ع) برای سهیل بن ذبیان ماجرای خوابی را بیان کرده است که در آن پس از صعود از نردبانی صد پله‌ای در آسمان، به قبه خضرایی وارد شدند که حضرت رسول (ص)، امام علی(ع)، حضرت فاطمه (س) و حسنین (ع) حضور داشتند. در چنین مجلسی حمیری به امر رسول الله (ص) این قصیده را می‌خواند و رسول خدا پس از آن به امام رضا (ع) و شیعیان از برکردن قصیده را امر می‌کنند.او دارای قصیده بائیه‌ای نیز در مدح امیر مؤمنان علیه السلام است.
آغاز اثر
« لأم عمرو باللوى مربع ×× طامسة اعلامها بلقع ... »
انجام اثر
« الحمیری مادحكم لم يزل ×× ولو يقطع اصبعاً اصبع / و بعده صلى على المصطفى ×× و صنوه حيدرة الاصلع. »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، صص706-707؛ تهران، 1287ق، 2ص (410-411)؛ 1303ق، 2ص (75-76)؛ ایران، تهران، کارخانه الله قلی خان، 1273ق، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام علی اصغر بن عبدالجبار اصفهانی سمیرمی (صص191-195)در هامش؛ ایران، تهران، 1282ق، وزیری کوچک، 2ص (254-255) در متن و هامش؛ ایران، تهران، 1272ق، سنگی، وزیری؛ 1271ق، به صورت سنگی با کتاب ملهوف؛ ایران، 1270 ق، سنگی، رحلی؛ ایران، بی ناشر، 1273ق، با تصحیح و مقابله آخوند مولی محمد، سنگی، رقعی
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
شرح القصيدة العينية = الروحية فى النفس = شرح قصیده عینیه؛ مناوی، محمد عبدالرؤف بن علی (952-1031) شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ هزار جریبی، محمد قاسم بن محمد رضا (1094-1132) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ فارسی، محمد بن محمد (-1134) اللآلى العبقرية فى شرح العينية الحميرية؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137) شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ نیریزی، قطب الدین محمد (1100-1173) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ محمد حسین بن محمد ابراهیم (-12) شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ ابوالحسنی، محمد (- 12) شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ موسوی فندرسکی، محمد شفیع بن محمد شریف (-12) شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ گلپایگانی، علی خان (-12) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ برغانی، محمد صالح بن محمد (-1271) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ حسینی، موسی بن فضل الله (-13) خیرات الکوثرية من فضائل الحيدرية فی شرح قصيدة الحميرية = رساله غدیریه؛ کرمانی، ابوالفضل بن عبدالله (-13) تحفة الشيعة = كفاية الجنة = شرح قصیده سید حمیری؛ یزدی، مصطفی بن محمد (-13) اللؤلؤة الفريدة فی شرح القصيدة الحميرية؛ شریف حسینی، محمد حسین بن احمد (-13) الموجة الكوثرية فی شرح القصيدة الحميرية؛ لکهنوی، هادی (-13) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ تبریزی، فضلعلی بن عبدالکریم (-1337) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ کاشانی، حبیب الله بن علی مدد (1262-1340) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ ارباب قمی، محمد بن محمد تقی (1276-1341) شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ حسامی، زیب العلما بن حسام (-14) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ بیدگلی کاشانی، محمد باقر (-14) القصيدة العينية الحميرية (ترجمه)؛ بیدگلی کاشانی، محمد باقر (-14) شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ قراچه داغی، محمد رضا بن نور محمد (-14) مرغم النواصب؛ قزوینی، محمد حسین بن محمد ابراهیم القصيدة العينية الحميرية (ترجمه و شرح)؛ استرآبادی، محمد قاسم شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ محمد بن عبدالوهاب بن شعبان تخمیس القصيدة الحميرية العينية شرح القصيدة العينية الحميرية شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية (5 عنوان) القصيدة العينية الحميرية (با ترجمه) (17 عنوان) القصيدة العينية الحميرية (با ترجمه) (الف) (2 عنوان)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 17 /122 تاریخ نگارشهای عربی ج3،ص 613-615 دنا ج8، ص 227-228 معجم الآثار المخطوطة حول الامام علی بن ابی طالب، ص 265

متن فنخا

● القصيدة العينية الحميرية / فضایل و مناقب، شعر / عربی al-qaṣīdat-ul ‘aynīyyat-ul ḥimyarīyya سید حمیری، اسماعیل بن محمد، 105 - 173 قمری seyyed-e hemyarī, esmā‘īl ebn-e mohammad (724-790) تاریخ تألیف: 193 ق از سید اسماعیل حمیری است که از شعراء مدح گوی خاندان پیغمبر (ص) و معاصر حضرت امام جعفر صادق (ع) بوده است. در ابتدای امر، کیسانی مذهب بوده، آنگاه مستبصر شده و به مذهب امامیه گرویده است. عینیه، در مدح حضرت علی بن ابی طالب (ع) در 63 بیت است. در تعریف این قصیده، علامه مجلسی از «بعض تألیفات اصحابنا» نقل کرده‌اند که حضرت رضا (ع) برای سهیل بن ذبیان ماجرای خوابی را بیان کرده است که در آن پس از صعود از نردبانی صد پله‌ای در آسمان، به قبه خضرایی وارد شدند که حضرت رسول (ص)، امام علی(ع)، حضرت فاطمه (س) و حسنین (ع) حضور داشتند. در چنین مجلسی حمیری به امر رسول الله (ص) این قصیده را می‌خواند و رسول خدا پس از آن به امام رضا (ع) و شیعیان از برکردن قصیده را امر می‌کنند.او دارای قصیده بائیه‌ای نیز در مدح امیر مؤمنان علیه السلام است. آغاز: لأم عمرو باللوى مربع ×× طامسة اعلامها بلقع ... انجام: الحمیری مادحكم لم يزل ×× ولو يقطع اصبعاً اصبع / و بعده صلى على المصطفى ×× و صنوه حيدرة الاصلع. چاپ: مشار عربی، صص706-707؛ تهران، 1287ق، 2ص (410-411)؛ 1303ق، 2ص (75-76)؛ ایران، تهران، کارخانه الله قلی خان، 1273ق، سنگی، خشتی، به سعی و اهتمام علی اصغر بن عبدالجبار اصفهانی سمیرمی (صص191-195)در هامش؛ ایران، تهران، 1282ق، وزیری کوچک، 2ص (254-255) در متن و هامش؛ ایران، تهران، 1272ق، سنگی، وزیری؛ 1271ق، به صورت سنگی با کتاب ملهوف؛ ایران، 1270 ق، سنگی، رحلی؛ ایران، بی ناشر، 1273ق، با تصحیح و مقابله آخوند مولی محمد، سنگی، رقعی [الذريعة 17 /122؛ تاریخ نگارشهای عربی ج3،ص 613-615؛ دنا ج8، ص 227-228؛ معجم الآثار المخطوطة حول الامام علی بن ابی طالب، ص 265] شرح و حواشی: 1- شرح القصيدة العينية = الروحية فى النفس = شرح قصیده عینیه؛ مناوی، محمد عبدالرؤف بن علی (952-1031) 2- شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ هزار جریبی، محمد قاسم بن محمد رضا (1094-1132) 3- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ فارسی، محمد بن محمد (-1134) 4- اللآلى العبقرية فى شرح العينية الحميرية؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137) 5- شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ نیریزی، قطب الدین محمد (1100-1173) 6- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ محمد حسین بن محمد ابراهیم (-12) 7- شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ ابوالحسنی، محمد (- 12) 8- شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ موسوی فندرسکی، محمد شفیع بن محمد شریف (-12) 9- شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ گلپایگانی، علی خان (-12) 10- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ برغانی، محمد صالح بن محمد (-1271) 11- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ حسینی، موسی بن فضل الله (-13) 12- خیرات الکوثرية من فضائل الحيدرية فی شرح قصيدة الحميرية = رساله غدیریه؛ کرمانی، ابوالفضل بن عبدالله (-13) 13- تحفة الشيعة = كفاية الجنة = شرح قصیده سید حمیری؛ یزدی، مصطفی بن محمد (-13) 14- اللؤلؤة الفريدة فی شرح القصيدة الحميرية؛ شریف حسینی، محمد حسین بن احمد (-13) 15- الموجة الكوثرية فی شرح القصيدة الحميرية؛ لکهنوی، هادی (-13) 16- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ تبریزی، فضلعلی بن عبدالکریم (-1337) 17- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ کاشانی، حبیب الله بن علی مدد (1262-1340) 18- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ ارباب قمی، محمد بن محمد تقی (1276-1341) 19- شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية؛ حسامی، زیب العلما بن حسام (-14) 20- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ بیدگلی کاشانی، محمد باقر (-14) 21- القصيدة العينية الحميرية (ترجمه)؛ بیدگلی کاشانی، محمد باقر (-14) 22- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ قراچه داغی، محمد رضا بن نور محمد (-14) 23- مرغم النواصب؛ قزوینی، محمد حسین بن محمد ابراهیم 24- القصيدة العينية الحميرية (ترجمه و شرح)؛ استرآبادی، محمد قاسم 25- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية؛ محمد بن عبدالوهاب بن شعبان 26- تخمیس القصيدة الحميرية العينية 27- شرح القصيدة العينية الحميرية 28- شرح قصيدة الحمیری = شرح القصيدة العينية 29- شرح قصيدة الحمیری = شرح قصيدة العينية (5 عنوان) 30- القصيدة العينية الحميرية (با ترجمه) (17 عنوان) 31- القصيدة العينية الحميرية (با ترجمه) (الف) (2 عنوان)

نسخه‌های خطی این اثر

35 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
دانشگاه
تهران
7387/34 بی‌کاتب قرن 12 - 1 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
15070/3 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 2 شناسنامه ←
3
مرعشی
قم
15783/3 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 4 شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
18385 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته - شناسنامه ←
5
دانشگاه
تهران
10915/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 15 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
5085/1 بی‌کاتب 12 و 13 نستعلیق - شناسنامه ←
7
مجلس
تهران
9258/7 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق - شناسنامه ←
8
مرعشی
قم
13499/4 محمد معین بن عبدالرزاق کاشانی نیمه نخست قرن 13 شکسته نستعلیق 3 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
10062/10 بی‌کاتب نیمه دوم قرن13 نستعلیق - شناسنامه ←
10
وزیری
یزد
2784/2 محمد مهدی بن حسین ابراهیم بیدائی قرن 13 نسخ 6 شناسنامه ←
11
گلپایگانی
قم
7156/6-36/156 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 22 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
11318/4 بی‌کاتب قرن 13 شکسته نستعلیق 2 شناسنامه ←
13
مرعشی
قم
13107/7 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 1 شناسنامه ←
14
مجلس
تهران
9467/65 محمد بن جمشید مراغی 1241ق نستعلیق 3 شناسنامه ←
15
رضوی
مشهد
29655 بی‌کاتب 1245ق نسخ - شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
16611/7 علی محمد بن محمد شاهزلی قاینی خراسانی 1245-1246ق - 8 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
7899/2 بی‌کاتب با تاریخ 1250ق نسخ 4 شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
8951/13 میرزا علیرضای رشتی مستوفی با تاریخ 1250ق نستعلیق، شکسته 2 شناسنامه ←
19
عبدالعظیم
تهران
621/3 ابو القاسم بن محمد غریب تبریزی قراجه داغی 1253ق نسخ 4 شناسنامه ←
20
معصومیه
قم
3/94/2-5832 محمد مراغی 18 ربیع الاول 1256ق نسخ - شناسنامه ←
21
رضوی
مشهد
29620 بی‌کاتب 1264ق نسخ - شناسنامه ←
22
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
3268/6 علی محمد بن محمد حسین رجب 1266ق نسخ 4 شناسنامه ←
23
مرعشی
قم
11319/6 ابو هاشم کازرونی 1292ق نسخ 2 شناسنامه ←
24
مرعشی
قم
13832/7 بی‌کاتب قرن 14 نسخ 1 شناسنامه ←
25
گوهرشاد
مشهد
2391/2 عبدالکریم سعادت رجب و شعبان 1340ق، به درخواست میرزا عباسعلی قاضی نسخ - شناسنامه ←
26
رضوی
مشهد
15869 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
27
گلپایگانی
قم
1875/1-10/185 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 10 شناسنامه ←
28
مسجد اعظم
قم
299/11 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 3 شناسنامه ←
29
ادبیات
مشهد
11/4 فیاض بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
30
ادبیات
مشهد
205/4 فرخ بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←