شناسنامه کتابشناختی اثر
القصائد السبع العلويات
al-qaṣā'd-us sabʻ ‘alwīyāt
41
نسخه ثبتشده
قرن 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/51189
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #51189
پدیدآور / مؤلف:
ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبة الله
تاریخ و سده تألیف:
611 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 25، ص 170
تا 173
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
شعر
عناوین دیگر و همتراز:
قصاید سبعه علویه
(qasāyed-e sabʻe-ye ‘alavīya-ye)
اهدا / به درخواست:
مؤید الدین محمد بن علقمی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
(1191 - 1258)
هفت قصیده معروف اوست در مدح حضرت پیامبر اکرم و امیرالمؤمنین، امام حسین (ع) با قوافی مختلف و چون بیشتر این اشعار در مدح حضرت امیر است به نام السبع العلویات مشهور شدهاند. هفت قصیده عبارت است از: 1. القصيدة الاولى فی ذکر فتح خیبر، به مطلع: «الا ان نجد المجد ابیض ملحوب ...» و هفتاد بیت؛ 2. القصيدة الثانة فی ذکر فتح مکه، به مطلع: «جللت فلما دق فی عینک الوری ...»و پنجاه و دو بیت؛ 3. القصيدة الثالثة فی مدحه علیه التحیة و الثنا، به مطلع: «عن ریقها يتحدث المسواک ...» و بیست و یک بیت؛ 4. القصيدة الرابعة فیذکر بعض مدایحه علیه التحیة و الثنا، به مطلع: «بزعت لکم شمس الکنس ...»و سی نه بیت؛ 5. القصيدة الخامسة فی مدحه و فیه ذکر الحسین علیه السلام، به مطلع: «لمن ظعن بین الغمیم و حاجز ...» و شصت و چهار بیت؛ 6. القصيدة السادسة و فیها ذکر الحسین علیه السلام، به مطلع: «یارسم لارسمتک ریح زعزع ...» و هفتاد و نه بیت؛ 7. القصيدة السابعة فی مدحه علیه التحیة و الثنا، به مطلع: «الصبر الاعن فراقک اجمل ...»و شصت و چهار بیت.
آغاز اثر
« الان نجد المجد ابیض ملحوب ×× و لكنه جم المهالک مرهوب »
انجام اثر
« هی دون مدح الله جل و فوق ما ×× مدح الوری و علاک منها أفضل »
سوابق و چاپهای اثر
صیدا در لبنان، 1317ق؛ بیروت، 1374ق
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
شرح السبع العلويات؛ جباعی حارثی، محمد بن علی (-886)
التنبيهات على معانى السبع العلويات = شرح القصائد السبع العلويات؛ راوندی، محمد بن حسن (-8)
تخمیس الهاشمیات و العلویات؛ زیوری بغدادی، عباس (-1316)
شرح القصائد السبع العلويات (10 عنوان)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
الذريعة 129/12 و392
ریحانة الادب 334/7
دنا، ج8،ص190-191 (34 نسخه)
متن فنخا
● القصائد السبع العلويات = قصاید سبعه علویه / شعر / عربی
al-qaṣā'd-us sabʻ ‘alwīyāt = qasāyed-e sabʻe-ye ‘alavīya-ye
ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبة الله، 586 - 655 قمری
ebn-e abe-l-hadīd, ‘abd-ol-hamīd ebn-e hebat-ol-lāh
(1191 - 1258)
اهدا به: مؤید الدین محمد بن علقمی
تاریخ تألیف: 611ق
هفت قصیده معروف اوست در مدح حضرت پیامبر اکرم و امیرالمؤمنین، امام حسین (ع) با قوافی مختلف و چون بیشتر این اشعار در مدح حضرت امیر است به نام السبع العلویات مشهور شدهاند. هفت قصیده عبارت است از: 1. القصيدة الاولى فی ذکر فتح خیبر، به مطلع: «الا ان نجد المجد ابیض ملحوب ...» و هفتاد بیت؛ 2. القصيدة الثانة فی ذکر فتح مکه، به مطلع: «جللت فلما دق فی عینک الوری ...»و پنجاه و دو بیت؛ 3. القصيدة الثالثة فی مدحه علیه التحیة و الثنا، به مطلع: «عن ریقها يتحدث المسواک ...» و بیست و یک بیت؛ 4. القصيدة الرابعة فیذکر بعض مدایحه علیه التحیة و الثنا، به مطلع: «بزعت لکم شمس الکنس ...»و سی نه بیت؛ 5. القصيدة الخامسة فی مدحه و فیه ذکر الحسین علیه السلام، به مطلع: «لمن ظعن بین الغمیم و حاجز ...» و شصت و چهار بیت؛ 6. القصيدة السادسة و فیها ذکر الحسین علیه السلام، به مطلع: «یارسم لارسمتک ریح زعزع ...» و هفتاد و نه بیت؛ 7. القصيدة السابعة فی مدحه علیه التحیة و الثنا، به مطلع: «الصبر الاعن فراقک اجمل ...»و شصت و چهار بیت.
آغاز: الان نجد المجد ابیض ملحوب ×× و لكنه جم المهالک مرهوب
انجام: هی دون مدح الله جل و فوق ما ×× مدح الوری و علاک منها أفضل
چاپ: صیدا در لبنان، 1317ق؛ بیروت، 1374ق
[الذريعة 129/12 و392؛ ریحانة الادب 334/7؛ دنا، ج8،ص190-191 (34 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- شرح السبع العلويات؛ جباعی حارثی، محمد بن علی (-886)
2- التنبيهات على معانى السبع العلويات = شرح القصائد السبع العلويات؛ راوندی، محمد بن حسن (-8)
3- تخمیس الهاشمیات و العلویات؛ زیوری بغدادی، عباس (-1316)
4- شرح القصائد السبع العلويات (10 عنوان)
نسخههای خطی این اثر
41 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
سپهسالار
تهران
|
2629/1 | بیکاتب | قرن 11 | - | 20 | شناسنامه ← |
| 2 |
مرعشی
قم
|
15029/7 | نجل حسن بن غیثان احسایی هجری | قرن 12 | نسخ | 7 | شناسنامه ← |
| 3 |
مجلس
تهران
|
770/25-طباطبائی | بیکاتب | قرن 12 | - | 27 | شناسنامه ← |
| 4 |
مجلس
تهران
|
539/3-طباطبائی | بیکاتب | قرن 13 | - | 11 | شناسنامه ← |
| 5 |
ادبیات
تهران
|
128/2 | بیکاتب | قرن 13 | - | - | شناسنامه ← |
| 6 |
الهیات
تهران
|
66/2 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 14 | شناسنامه ← |
| 7 |
ملی
تهران
|
1186/1 | بیکاتب | محتملاً قرن13 | - | 113 | شناسنامه ← |
| 8 |
ملک
تهران
|
1510/5 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرعشی
قم
|
10346/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 10 |
مرعشی
قم
|
11318/3 | بیکاتب | قرن 13 | - | 21 | شناسنامه ← |
| 11 |
رضوی
مشهد
|
12761/6 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق، نسخ | 63 | شناسنامه ← |
| 12 |
مفتاح
تهران
|
184/1 | محمد بن حاج مهدی | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 13 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
872/2 | بیکاتب | قرن 13 | شکسته نستعلیق | 47 | شناسنامه ← |
| 14 |
رضوی
مشهد
|
9793 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 15 |
دانشگاه
تهران
|
10498/2 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 16 |
دانشگاه
تهران
|
6973/1 | خلف آل شیخ ابراهیم | 21 شعبان 1238ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 17 |
مجلس
تهران
|
1783/7 | محمد حسین بن اسماعیل بن حسین تفرشی | 1240ق | شکسته نستعلیق | 44 | شناسنامه ← |
| 18 |
دانشگاه
تهران
|
10112/5 | بیکاتب | با تاریخ 1246ق | نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 19 |
ملی
تبریز
|
2833/2 | ابراهیم بن حسین حسینی تبریزی | 1250ق | نسخ | 25 | شناسنامه ← |
| 20 |
عبدالعظیم
تهران
|
621/2 | ابوالقاسم بن محمد غریب تبریزی قراجه داغی | جمادی الاول 1253ق | نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 21 |
مرعشی
قم
|
5439/3 | بیکاتب | 1254ق | نستعلیق | 23 | شناسنامه ← |
| 22 |
رضوی
مشهد
|
14291 | عبدالعلی مراغی | 1255ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 23 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
187/3 | زین العابدین بن ملا آقا بابا روضه خوان تبریزی اردوبادی | 1262ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 24 |
رضوی
مشهد
|
14323 | بیکاتب | 1266ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 25 |
مرعشی
قم
|
2388/3 | نجم الدین ابوالقاسم بن محمد تقی جرفادقانی | جمعه 5 جمادی الثانی 1276ق | نسخ | 19 | شناسنامه ← |
| 26 |
مجلس
تهران
|
8919/30 | محمود بن جلال الدین محمد نصیر قلندرشاه خویی | صفر 1289ق | - | 8 | شناسنامه ← |
| 27 |
مرعشی
قم
|
13832/8 | بیکاتب | قرن 14 | نسخ | 2 | شناسنامه ← |
| 28 |
رضوی
مشهد
|
48929 | بیکاتب | قرن 14 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 29 |
رضوی
مشهد
|
4892 | بیکاتب | اوایل قرن14 | نستعلیق | 14 | شناسنامه ← |
| 30 |
مدارک فرهنگی
تهران
|
49/3 | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |