قابوس در ترجمه قاموس

● قابوس در ترجمه قاموس = قابوس = شرح قاموس / لغت / فارسی qābūs dar t.-ye qāmūs = qābūs = š.-e qāmūs دهلوی، محمد حبیب الله خان، ق12 قمری dehlavī, mohammad habīb-ol-lāh xān ( - 18c) وابسته به: قاموس المحیط = قاموس اللغة = قاموس المحیط و القابوس الوسیط = الجامع لما ذهب من كلام العرب؛ فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (729-817) اهدا به: محمد شاه هندی تاریخ تألیف: رمضان 1149ق کتاب ترجمه و شرح قاموس اللغه فیروز آبادی لغوی مشهور است. مترجم یا شارح حبیب الله نام داشته و این کتاب را موشح به نام پادشاه عصر خویش محمد شاه هندی نموده (معاصر نادرشاه) که از نواده‌های امیر تیمور گورکان است که فیروز آبادی اصل کتاب را به نام وی موشح کرده است. مترجم گذشته از این که لغتی را بدون ترجمه نگذارده هر جا که نیازمند به شرح و تفصیل بوده دریغ نکرده و هرگاه در ماده‌ای فیروزآبادی اهمال کرده و لغتی را نیاورده باشد مترجم آن را ذکر و به ترجمه آن پرداخته و پیش از شروع به ترجمه خطبه قاموس، مقدمه‌ای شامل شرح حال و مؤلفات فیروزآبادی به ترجمه از «الضوء اللامع» پرداخته و پس از آن سؤال‌های و جواب‌های وجیه الدین سهروردی و خود مترجم در توضیح و بیان مطالبی که برای استفاده از قاموس پیش از شروع به مراجعه آن هر کس بدان نیازمند می‌باشد، پرداخته و در هنگام ترجمه اصل کتاب، چون فیروزآبادی اشکال‌های غیرواردی بر جوهری صاحب صحاح کرده باشد از طرف جوهری به جواب و رد اشکال پرداخته و در پاره‌ای از موارد که بیانات فیروزآبادی را درست نیافته بر او اعتراض کرده و گاهی اعتراض‌های عبدالرشید حسینی تتوی مدنی مؤلف فرهنگ رشیدی و منتخب اللغات را بر صاحب قاموس جواب گفته است. این کتاب تاکنون چاپ نگردیده و نسخه آن کمیاب است و نسخه‌ای در کتابخانه آصفیه هند و نسخه‌ای در کتابخانه موزه بریتانیا دارد. آغاز: بسمله حمد و نیایش گوناگون معروض حضرت علیم و علامی که تعلیم کل اسماء از صفات خاصه اوست. [فرهنگنامه‌ها 239؛ الذریعة 2/17؛ نسخه‌های منزوی 2012؛ دنا 3/8]