فيما يصح و فيما لايصح من احكام النجوم

● فيما يصح و فيما لايصح من احكام النجوم = فضيلة العلوم و الصناعات = ابطال احكام النجوم / هیئت / عربی fīmā yaṣiḥ wa fīmā lā-yaṣiḥ min aḥkām-in nujūm = faḍīlat-ul ‘ulūm wa-ṣ ṣinā‘āt = ibṭāl-u aḥkām-in nujūm فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951) به خواهش: ابواسحق ابراهیم بن عبدالله بغدادی فارابی در این گفتار از ستاره‌شماری و احکام نجوم خرده‌گیری نموده و آن را بنا به‌خواهش ابواسحق ابراهیم بن عبدالله بغدادی که از فضلا و ریاضیون قرن چهار بوده نوشته است. بغدادی می‌گوید که دیری در این باره می‌اندیشیدم و با فارابی گفتگوها کردم تا این‌که روزی او دفتری به من داد و در آن بندها و یادداشت‌هایی بود که همانا او می‌خواست هنگام آسایش آنها را فراهم آورده و به ساخت کتاب یا رساله‌ای در آورد چنان‌که همیشه همین کار را می‌کرده است و من همه آنها را نوشته‌ام و آنچه خواسته‌ام در آن یافتم و آنها را برای تو نوشتم که اگر بخواهی در آنها بنگری. رساله در سی فصل است. آغاز: بسمله نکت ابی نصر فيما يصح وفيما لايصح من احكام النجوم. قال ابواسحق ابراهيم بن عبدالله البغدادی کنت شدید الحرص فی معرفة الاحکام النجومية صادق الرغبه فی اغشاء علمها كثير السعى فى طلبها ... اتفق لى لقاء ابى نصر محمد بن محمد الفارابي الطرخانی، فشكوت اليه حالی تلک، و عرفته صدق رغبتی فى الوقوف على مقدار هذا العلم و معرفة ما يصح منه و ما لايصح ... كتبتها لک لتتاملها ان تنشط لذلک. قال أبونصر: فضيلة العلوم و الصناعات إنما تكون بإحدى ثلاث، إما بشرف الموضوع، و إما باستقصاء البراهين انجام: فما اشتغالهم بهذا الفن إلا لإحدى ثلاث؛ إما تفكه و ولوع، و إما لتكسب و تشوق و تعيش به، و إما لحزم مفرط و عمل بما قيل إن كل مقول محذور منه. هذا ما وجد من التذاکير بخط ابى نصر اثبتها النفسى و کتبتها لک لتتاملها ان تنشط لذلک و الله الموفق لكل خير. نقلت من خط نقل من خط نقل من الفارابی علیه الرحمة تمت. چاپ: ضمن مجموعه رسائل فارابی در مصر به سال 1907م در مطبعه سعادت؛ نیز در الأعمال الفلسفية، الجزء الاول، تحقيق الدكتور جعفر آل ياسين (بيروت، دارالمناهل: 1413هـ)؛ علی اکبر شهابی آن را با عنوان «در فضیلت علوم و صناعت» ترجمه کرده و در نشریه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره 13 به چاپ رسانده است. [کتابشناسی فارابی 44 با عنوان: ما يصح و ما لايصح من احكام النجوم يا رسالة في فضيلة العلوم و الصناعة؛ الذريعة 305/24؛ معجم المطبوعات 1425/2-1426؛ دنا 1269/7 (11 نسخه)]