فن انشاء

● فن انشاء = ارشاد الطالبین = انشای هرکرن / انشاء / فارسی fann-e enšā' = eršād-ot tālebīn = enšā-ye herkarn کنبوی ملتانی، هرکرن بن متهراداس، قرن 11 قمری kanbavī moltānī, herkarn ebn-e metehrādās (17c) کتابی است درباره الگوهای نامه‌نگاری اداری. مؤلف کتاب، هرکرن (هریکارنه) منشی اعتبار خان و از درباریان جهانگیر پادشاه (1014-1037ق)، پادشاه گورکانی هند، بوده است و این رساله را جهت آموزش نامه‌نگاری در یک دیباچه و هفت باب به شرح ذیل تدوین کرده است: 1. نامه‌هایی که سلاطین به سلاطین نویسند؛ 2. اصدار فرامین؛ 3. شرح پروانجات؛ 4. نوشتن عرایض؛ 5. نوشتن مکتوباتی که ابنای روزگار با یکدیگر نویسند؛ 6. خط قبالات شرعی؛ 7. نوشتن دستک و سرنامه. این کتاب در میان سال‌های 1034 و 1055ق نوشته شده است. مؤلف در مقدمه قید نموده است: «... بنده شکسته دلخسته عاصی فقیر حقیر ... اضعف من عبادالله الصمد هرکرن ولد متهراداس کمبو ملتانی روزی در دارالخلافه بلده متهرا به صحبت یاران پسندیده و دوستان سنجیده نشسته بود بعضی گفتند که تو تا مدتی در خدمت نواب مستطاب ... نوشیروان عصر اغیار خان منشی بودی عمری در فن انشاء صرف کردی چیزی به طریق یادگاری بنویس که مردم به خواندن آن بهره حاصل نمایند. به حکم اسارت آن عزیزان خطی چند به عبارت شکسته به قلم آمده و ارشاد الطالبین نام نهاده تا طالبان این فن را در نوشتن روزمره به کار آید». چاپ: لاهور، مطبع اسلامیه، 1985م، 52ص؛ لاهور، میان چراغ الدین، 1880م، 40ص؛ بمبئی، کریمی، 1326ق، رقعی، 80ص؛ کلکته، 1781م، توسط اف. بالفور با ترجمه انگلیسی